Birinci basamağa başvuran geriatrik popülasyonda time to start ve time to stop kriterlerine göre akılcı ilaç kullanımının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ADANA TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASİN ALAYBEYOĞLU
Danışman: Muhteşem Erol YAYLA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada Türkiye'deki yaşlı hastalardaki uygunsuz ilaç kullanım sıklığını değerlendirmeye yardımcı olmak üzere, Adana İlinde Birinci Basamağa başvuran geriatrik populasyonda aile hekimleri tarafından reçete edilen ilaçların, TIME-to STOP ve TIME-to START kriterleri ile değerlendirilmesi ve Türkiye'deki yaşlılarda uygunsuz ilaç kullanımının tespit edilip değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma retrospektif tez çalışmasıdır. Aile Sağlığı Merkezlerinde kayıtları bulunan 65 yaş üzeri polifarmasisi olan bireyler belirlenmiştir. Hastaların aile hekimliği bilgi sistemlerindeki yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu gibi sosyodemografik verileri, kronik hastalıklar ve ek şikayetleri ve son 6 aydır kullanılan ilaçları, reçeteleri retrospektif çalışma dahilinde taranmıştır. Taranan bu reçeteler TIME to STOP ve TIME to START kriterleriyle değerlendirilmiştir. Kullanılan ilaçlar bu kriterlerdeki ilgili maddelere göre doğru veya yanlış kullanım olarak nitelendirilip tespit edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların yaş ortalaması 71,45±5,75 yıl olarak tespit edildi. Hastalarda kronik hastalık görülme oranı % 87.5 idi. Hastaların hipertansiyon (% 70,8), kalp yetmezliği (%13), koroner arter hastalığı(KAH) sıklığı (% 16,7), dislipidemi (% 16,7), diyabetes mellitus (% 29,2), kronik akciğer hastalığı (% 10,4) olmak üzere en sık olarak tespit edilmiş kronik hastalıklardandır. Time to Start kriterlerine göre uygunsuz ilaç reçeteleme % 13,8 iken, Time to STOP kriterlerine göre uygunsuz ilaç reçeteleme % 52,6 idi. TIME to STOP kriterlerine göre uygunsuz reçeteleme ile alakalı en fazla tespit edilen sistemler kas-iskelet sistemi, gastrointestinal sistem ve kardiyovasküler sistem oldu. Time to Start'ta ise kardiyovasküler sistemde uygunsuz reçeteleme tespit edildi. Sonuç: Yaptığımız çalışmada TIME kriterlerinden START kriterlerine göre yanlış kullanım (ihmal edilen ilaç) olan oran %13,8 ve STOPP kriterlerine göre yanlış kullanım oranı ise %52,6 bulunmuştur. Tespit ettiğimiz bu sonuçlar bu yaşlı hasta grubunda UİK sıklığı artışını da destekler niteliktedir. Hastaya çok yönlü ve bütüncül yaklaşımın temelinde olan aile hekimleri de, UİK sıklığını azaltmada ve ilaç reçetelemesinde bu sürece önemli katkıları olabilecek grupların başında gelmektedir. Anahtar Sözcükler: Uygunsuz, Yaşlı, Tıme, Stop, Start