Alt solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle hastanede yatan çocuklarda kardiyovasküler sistemin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖKHAN ÜNALAN
Danışman: Esin YILDIZ ALDEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Akciğer enfeksiyonları, çocukluk çağında özellikle de iki yaş altı hastalarda ölüm ve sakatlığa neden olabilen önemli bir sağlık sorunudur. Bu hastalığın seyri sırasında kardiyovasküler sistemde farklı düzeyde değişimler görülebilmektedir. Bu çalışmayla alt solunum yolu enfeksiyonu tanısı konularak, hastaneye tek yatışı bulunan 150 çocuk hasta (Grup 1) ile aynı nedenle çok sayıda yatışı olan 150 çocuk hasta (Grup 2) olmak üzere toplamda 300 olgunun kardiyovasküler sistemin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: Çalışma, SBÜ Başakşehir Çam ve Sakura Eğitim ve Araştırma Hastanesi Klinik Araştırmalar Yerel Etik Kurulu'ndan 26.06.2024 tarihli ve 2024-74 sayılı Etik Kurul onayı alındıktan sonra başlatılan retrospektif randomize bir klinik çalışma olarak tasarlanmıştır. Yapılan bu çalışmada; alt solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle tek yatışı bulunan 150 hasta ve birden fazla yatışı olan 150 hasta olmak üzere toplam 300 olgu incelenmiştir. Bu gruplar; yaş, doğum ağırlığı, doğum haftası, yenidoğan yoğun bakım ünitesi yatış süresi, ebeveynleri arasındaki akrabalık bağı, biyokimyasal parametreler, akciğer grafileri, akciğer komplikasyonları, EKG bulguları (kalp hızı, aritmi varlığı, QTc süresi), EKO bulguları (Kısalma fraksiyonu, pulmoner arter basıncı, yapısal bozukluklar), hastaların akıbeti (sıhhat ile taburcu, ölüm durumu), yeni teşhis konulan komorbiditeleri, taburcu edildikten sonrasında poliklinik ihtiyaçları açısından karşılaştırılmıştır. Bulgular: Toplamda 300 olgu incelenmiştir. Bu olguların %62'si erkek, %38'i kız hastadan oluşmuştur. Grup 1 ve Grup 2 karşılaştırıldığında hastaneye yatış zamanı (ay), doğum haftası, doğum ağırlığı, YDYBÜ yatış süresi ve ebeveynler arasındaki akrabalık durumu açısından anlamlı fark çıkmıştır. Hastane yatış sayısı arttıkça doğum haftası, doğum ağırlığı, YDYBÜ yatış süresi ve ebeveynler arasındaki akrabalık durumu artarken; hastaneye yatış zamanı (ay) azalmaktadır. Her iki grup laboratuvar bulguları açısından karşılaştırıldığında; NEU, CRP ve Prokalsitonin değerleri anlamlı bulunmuştur. Hastane yatış sayısı arttıkça NEU, CRP ve Prokalsitonin değerleri yükselmektedir. Diğer biyokimyasal parametreler arasında anlamlı fark yoktur. Her iki grup akciğer grafisi bulguları açısından karşılaştırıldığında, anlamlı fark saptanmamıştır. Hastaların kardiyovasküler değerlendirmesi yapıldığında; birden fazla yatışı olan hastalarda hemodinamik anlamlı EKO bulguları, tek yatışı bulunan gruba göre 2,66 kat daha fazla görülürken, pulmoner hipertansiyon bulgusunun da birden fazla yatışı olan grupta diğer gruba oranla 1,83 kat daha fazla görüldüğü tespit edilmiştir. EKG bulgularına bakıldığında; hastaneye yatış sayısı arttıkça hastalarda görülen EKG bulguları da artma olduğu görülmüştür. Perikardiyal efüzyon bulgusu ise tek yatışı olanlarda sadece 1 olguda görülürken, birden fazla yatışı olanlarda 3 olguda görülmüştür. Tek yatışı olan hastaların Kısalma Fraksiyonu (KF): 39,85±4,98 saptanırken, birden fazla yatışı olan hastalarda 36,56±4,64 olarak saptanmıştır. Tek yatışı olan hastaların Pulmoner Arter Basıncı (PAB): 17,21±4,22 saptanırken birden fazla yatışı olan hastalarda 14,78±3,69 olarak saptanmıştır. Her iki grup karşılaştırıldığında KF ve PAB değerleri açısından anlamlı fark çıkmıştır. Buna göre birden fazla yatışı olan hastalarda diğer gruba göre KF değerinin daha düşük olduğu, PAB'ın arttığı saptanmıştır ve bu hastalarda kardiyolojik etkilenmenin daha fazla olduğu görülmüştür. Alt solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle tek yatışı olan hastalarda 12 kişinin hastalığın seyri sırasında yoğun bakım ihtiyacı olurken, birden fazla yatışı olan grupta ise bu oran 1,75 katı artarak 21 olguda yoğun bakım ihtiyacı görülmüştür. Hastaların toplam yatış süresi; tek yatışı olan hastalarda 8,69±9,89 gün iken birden fazla yatışı olanlarda yaklaşık iki katına çıkarak 16,35±20,43 gün olduğu görülmüştür. Tek yatışı olan gruptaki hastalardaki yeni kardiyak tanı alma oranı %5,33 (n=8) iken birden fazla yatışı olanlarda bu oran yaklaşık iki katına çıkarak %10 (n=15) olarak saptanmıştır. Ayrıca birden fazla yatışı olan hastalarda diğer gruba göre taburcu edildikten sonraki Çocuk Kardiyoloji poliklinik ihtiyaçlarının da diğer gruba göre 1,3 kat arttığı saptanmıştır. Sonuç: Akciğer enfeksiyonları önemli kardiyak komplikasyonlara yol açabilmektedir. Yapılan bu çalışmada da birden fazla yatışı olanlar hastalarda diğer gruba göre kalbin kısalma gücü azalmış ve pulmoner arter basıncı artmış olup kardiyovasküler etkilenmenin daha fazla olduğu saptanmıştır. Ayrıca bilinmeyen kardiyak komorbidite varlığı, alt solunum yolu enfeksiyonun hem tekrarlama riskini hem de mortalite ve morbiditeyi artırmaktadır. Anahtar Kelimeler: Çocuk hasta, alt solunum yolu enfeksiyonu, ekokardiyografi, kardiyolojik değerlendirme, çocuk yoğun bakım