Yeni tanı alan HIV pozitif hastalarda tedaviye başlama zamanınıetkileyen faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞEGÜL AKKOL ÇAMURCU
Danışman: Seniha ŞENBAYRAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızın amacı yeni tanı alan HIV pozitif hastalarda antiretroviral tedavi (ART) başlama zamanını etkileyen faktörleri belirlemek ve ART başlama zamanının demografik ve klinik özellikler ile olan ilişkisini saptamaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hamidiye Tıp Fakültesi Haydarpaşa Numune Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği'nde 1 Aralık 2019 ve 1 Mart 2021 tarihleri arasında HIV enfeksiyonu tanısı alan, yatarak veya ayaktan takip edilen, ART planlanan,18 yaş ve üstü hastalar dahil edildi. Olguların demografik, klinik ve laboratuvar özellikleri ile ilgili bilgiler hastane bilgi sisteminden ve hasta dosyalarından elde edildi. ART başlama zamanı >30 gün olanlar 1. Grup ve 30 gün olanlar 2. Grup olacak şekilde iki grup belirlendi. Verilerin analizinde, IBM SPSS Statistics 18 (IBM SPSS, Türkiye) programı kullanıldı. Bulgular: Doksanbir olgumuzun 83'ü (%91.2) erkek 8'i (%8.8) kadındı. Yaşları 18-71 arasında değişmekte olup; ortama yaş 35.8±11.5 idi ve 25-34 yaş grubundakiler (%32) çoğunluğu oluşturmaktadır. Olguların 38'inde (%41.8) olası bulaş yolu homoseksüel cinsel ilişki iken 30'unda (%33) bulaş yolu belirlenememiştir. HIV testi yapılma nedenlerini incelediğimizde; %39.5'inde tarama amaçlı, %35,2'sinde endikasyon doğrultusunda ve %25.3'ünde ise hastanın kendi isteği üzerine testin istenmesiydi. Tanı sırasında CD4+ T lenfosit sayısı ortalama 426301/μl'dir ve %43.9'unda 350/μl'nin altındadır. Tanı konulan ve tedavi için takibe alınan 91 olgunun 86'sına (%94.5) ART başlanmıştır. ART başlama zamanı minimum 0 gün, maksimum 146 gün; ortalama 30 gün ve medyan süresi 24 gündür. ART başlama zamanını etkileyen faktörleri değerlendirdiğimizde; tüm olguların %95.3'ünde tanı anında istenen test sonuçlarının beklenmesi, %26.7'sinde fırsatçı enfeksiyonların araştırılması, %22.1'inde geç başvuru ve/veya uyumsuzluk, %12'sinde sifiliz tedavisinin önceliklendirilmesi, %5.8'inde fırsatçı enfeksiyon tedavisi, %5.8'inde Genel Sağlık Sigorta (GSS) işlemlerinin tamamlanması ve %5.8'inde COVID-19 pandemisinin getirdiği kısıtlamalar olduğu belirlenmiştir. ART başlama zamanı >30 gün olan 1. Grup'ta ve =<30 gün olan 2. Grup'ta bu faktörlerin görülme sıklıkları karşılaştırıldığında ise; hastanın geç başvurması ve/veya uyumsuz olması, fırsatçı enfeksiyonların araştırılması, GSS işlemlerini tamamlamasının beklenmesi ve sifiliz tedavisinin tamamlanmasının beklenmesi ve 1. Grup'ta daha yüksek oranda görülmektedir (p<0.000, p=0.22, p=0.029 ve p=0.044). Ayrıca iki grup demografik, klinik ve laboratuvar özelliklerine göre karşılaştırıldığında öksürük ve cilt döküntüsü şikayeti olanların oranı 1. Grup'ta daha fazla oranda görülmektedir (p=0.019 ). Çok değişkenli regresyon analizine göre ise ART başlama zamanının 30 gün üzerinde olmasının risk faktörleri; hastanın tanı sırasında GSS'nın olmaması, yatarak takip edilmesi, yaşın 34'ün altında ve HIV RNA'nın 10.000 kopya/ml altında olmasıdır. Sonuç: Çalışmanın sonunda saptadığımız tedaviyi geciktiren faktörlerin hasta takibi sırasında dikkate alınması ve bu konudaki sorunların giderilmesi için yapılacak düzenlemeler sayesinde HIV tedavisine vaktinde başlanması mümkün olacaktır. Ayrıca poliklinik kontrollerine geç başvuran veya uyumsuz olduğu farkedilen olgulara daha fazla zaman ayrılması, mümkünse kısa sürede ART başlanması ve fırsatçı enfeksiyon araştırılması sırasında istenen işlemlerin süresinin kısaltılabilmesi için rutin uygulamaların gözden geçirilmesi gerektiğinin kanaatindeyiz. Anahtar Kelime: ART başlama zamanı, HIV testi, tanı, gecikme faktörleri