Evde sağlık hizmeti alan yaşlılarda malnütrisyon durumu ile tiyol disülfit dengesi arasındaki ilişki

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KAYSERİ ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HAYRÜLBERİYE TELLİ AKYÜZ

Danışman: Hümeyra ASLANER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş-Amaç: Evde sağlık hizmetinden yararlanan yaşlı bireylerde beslenme bozuklukları sık görülmektedir. Bu bireylerde sık görülen malnütrisyonun oksidatif stres düzeyini etkileyip etkilemediğini değerlendirmek ve tiyol disülfit parametrelerinin malnütrisyonu değerlendirmede biyobelirteç potansiyeli taşıyıp taşımadığını belirlemek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte planlanan bu çalışma, Haziran-Temmuz 2024 tarihleri arasında Kayseri Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Evde Sağlık Hizmetleri Birimi'ne kayıtlı toplam 93 yaşlı birey üzerinde gerçekleştirilmiştir. MNA (Mini Nütrisyonel Değerlendirme) ile tarama yapılan hastalardan, malnütrisyonu olan 31, malnütrisyon riski olan 31, normal beslenen 31 hasta değerlendirmeye alınmıştır. Malnütrisyon ve malnütrisyon riski olan hastalara MNA testinin ikinci kısmı uygulandıktan sonra çıkan sonuca göre hastalar 3 gruba ayrılmıştır. Hastalardan kan örnekleri alınarak native tiyol, total tiyol ve disülfit düzeyleri ölçülmüştür. Ayrıca disülfit/nativ tiyol, disülfit/total tiyol ve nativ tiyol/total tiyol oranları hesaplanmıştır. Katılımcıların demografik verileri, kronik hastalık öyküleri, beden kitle indeksi (BKİ), üst orta kol çevresi (ÜOKÇ), baldır çevresi (BÇ), deri kıvrım kalınlıkları (DKK) ve Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi puanları da kaydedilmiştir. Bulgular: Malnütrisyon tanısı alan grupta nativ tiyol ve total tiyol düzeyleri anlamlı düzeyde daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Disülfit düzeyleri ve disülfit oranları gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmemiştir. Tiyol-disülfit ile ÜOKÇ, BÇ, triceps DKK, karın DKK, baldır DKK arasında pozitif korelasyon saptanmış (r=0.231, p:0,026, r:0.253, p:0,015, r:0.329, p:0,001, r: 0.240, p:0,021, r:0.148, p:0,157) ve malnütrisyon durumu (MNA puanı) ile Barthel indeksi arasında pozitif bir korelasyon (r:0,544,p:0,001) saptanmıştır. Sonuç: Evde Sağlık Hizmeti alan malnütrisyonlu hastalarda sistemik tiyol düzeyinin belirgin azalması ile oksidatif strese dair değişiklikler olduğu görülmüştür. Tiyol-disülfit homeostazı parametrelerinden özellikle native tiyol ve total tiyol düzeylerinde yaşanan değişiklikler ile bu parametrelerin oksidatif stres için daha hassas parametreler olabilecekleri, malnütrisyonu saptamada da biyokimyasal bir gösterge olarak kullanılabilecekleri düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Evde Sağlık, Malnütrisyon, Tiyol-Disülfit Dengesi