İNMELİ HASTALARDA BİLATERAL FEMUR BOYNU KEMİK MİNERAL YOĞUNLUĞUNUN KLİNİK PARAMETRELER İLE İLİŞKİSİ
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PELİN MUTLU ARI
Danışman: Engin KOYUNCU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Subakut ve kronik dönemdeki inmeli hastalarda plejik ve plejik olmayan ekstremitelerde kemik mineral yoğunluğunu (KMY) etkileyen klinik özellikleri araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, dahil edilme kriterlerini karşılayan 40–65 yaş arası toplam 44 inme hastası alınmıştır. Hastaların KMY ölçümleri dual energy X-ray absorbsiyometri (DEXA) ile değerlendirilmiştir. Alt ekstremite motor fonksiyonları Brunnstrom Motor İyileşme Evrelemesi, Manuel Kas Gücü Testi ve Fugl-Meyer Alt Ekstremite Motor Subskalası (FM-AEMS) ile; ambulasyon düzeyi Fonksiyonel Ambulasyon Sınıflaması (FAS) ile; spastisite düzeyi Modifiye Ashworth Skalası (MAS) ile; denge durumu ise Berg Denge Ölçeği (BDÖ) ile değerlendirilmiştir. Ayrıca düşme ve düşme korkusu, Uluslararası Düşme Etkinlik Ölçeği (FES-I) ve düşme öyküsünün sorgulanması ile değerlendirilmiştir. Kuadriseps kas kalınlığı ölçümü, ultrasonografi (USG) ile rektus femoris ve vastus intermedius kaslarının toplam kalınlığı ölçülerek yapılmıştır. Ardından hastaların KMY parametreleri ile alt ekstremite motor fonksiyonları, ambulasyon, spastisite, denge, düşme durumu ve kuadriseps kas kalınlıkları arasındaki ilişki değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 44 hastanın 9'u kadın, 35'i erkek, yaş ortalaması 57,85.6 yıldı. Hastalar inmeden etkilenen kalçaya ait T skorlarına göre "normal", "osteopeni" ve "osteoporoz" olmak üzere üç alt gruba ayrıldı. Gruplar arasında yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi (VKİ) ve eğitim düzeyi açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p > 0,05). Gruplar arasında motor fonksiyon, ambulasyon düzeyi, spastisite, denge ve ultrasonografik kas kalınlığı ölçümleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p > 0,05). Kas gücü analizlerinde; plejik taraf kalça ekstansiyonu gücü ile plejik/sağlam taraf femur boyun KMY değerleri ve sağlam taraf femur boyun Z skoru arasında, diz fleksiyonu gücü ile yalnızca sağlam taraf femur boyun KMY arasında, ayak bileği dorsifleksiyonu gücü ile plejik taraf femur boyun T, Z skoru ve KMY arasında, ayak bileği plantar fleksiyonu gücü ile de her iki tarafta femur boyun T, Z skorları ve KMY değerleri arasında anlamlı pozitif korelasyonlar belirlendi (p 0,05), kronik dönemde bazı kas kalınlığı parametrelerinin anlamlı derecede daha yüksek olduğu görüldü (p < 0,05). Plejik ve sağlam taraflar arası karşılaştırmada ise, plejik tarafta hem femur boyun KMY değerlerinin anlamlı düzeyde daha düşük, hem de kuadriseps kas kalınlığının belirgin olarak azalmış olduğu tespit edildi (p < 0,001). Sonuç: İnmeli hastalarda femur boynu KMY değerleri plejik tarafta anlamlı derecede daha düşük bulunmuştur. Bu azalmada plejik taraf kalça ekstansiyonu, ayak bileği plantar fleksiyonu ve dorsifleksör kas gücünün önemli rol oynadığı belirlenmiştir. Buna karşın, FAS skoru, spastisite düzeyi ve kuadriseps kas kalınlığının, KMY üzerinde anlamlı bir etkisi saptanmamıştır. Düşme öyküsü bulunan hastalarda femur boynu KMY değerleri daha düşük bulunmuştur. Kronik dönemde kuadriseps kas atrofisi geri dönüşümlü olsa da femur boynu KMY değerindeki düşüklüğün korunduğu gözlenmiştir. Bu bulgular, inme sonrası dönemde alt ekstremite kas gücünün korunması ve düşmelerin önlenmesinin kemik kaybını azaltmada temel unsurlar olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: İnme, Kemik Mineral Yoğunluğu, Osteoporoz, Kas Gücü, Düşme