Çölyak tanılı çocuk hastalarda kemik dansitometri bulgularının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY DR. SADİ KONUK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERHAT DUMAN
Danışman: Sadık Sami HATİPOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Metabolik kemik hastalığı; çölyak hastalığı olan çocuklarda besinlerin emilim eksikliğine bağlı olarak görülen en sık ekstraintestinal komplikasyonlarından biridir. Bu çalışmada Çölyak tanılı çocuk hastalarda glütensiz diyet uyumunun kemik dansitometri bulguları ve büyüme durumu üzerindeki etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Bu çalışmada hastanemizin çocuk gastroenteroloji polikliniğinde takip edilen çölyak tanılı hastaların kemik dansitometri bulgularının değerlendirilmesi amacıyla toplam 75 olgunun dosyası retrospektif olarak tarandı, bu dosyadaki kemik dansitometreleri değerlendirildi. Hastaların cinsiyeti, yaşı, boyu, kilosu, şikayet süresi, glütensiz diyet durumu, kemik dansitometri bulguları, hemogram, MCV, demir, ferritin, vitamin B12, folat, AST, ALT, Ig A, PTH, kalsiyum, fosfor ve ALP değerleri kaydedildi. Çalışmaya dahil edilen hastalar glütensiz diyet uyumuna göre iki gruba ayrıldı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 75 hastanın 26'sı (%34,7) erkek, 49'u (%65,3) kız idi. Bunlardan glütensiz diyet uyumu olan 48 (%64), uyumu olmayan 27 (%36), KMD-Z bulguları normal olan 72 (%96), osteopeni 3 (%4) ve osteoporoz 0(%0) hasta saptandı. Olguların ilk 5 yıl ortalama hastalık süresi 2,4±1,09 yıl, 5-10 yıl ortalama hastalık süresi 5,73±0,78 yıl ve genel hastalık süresi ortalama 2,95±1,63 yıl olduğu gözlemlendi. Hastaların boy ortalaması 141,09±19,34 cm ve kilo ortalaması 37,50±14,95 kg olarak saptandı. Hastaların boyu 3. persentil altı olanlar 8(%10,6), kilosu 3. Persentil altı olanlar 16(%21,3), hem boyu hem de kilosu 3. persentil altı olanların sayısı 4(%5,3) olarak saptandı. Büyüme geriliği olanların ortalama hastalık süresi 2,75±1,38 yıl olduğu, büyüme geriliği olmayanların ortalama hastalık süresi 2,98±1,67 yıl olduğu gözlemlenmiştir. Glütensiz diyet uyumu ile; hastaların cinsiyeti, KMD bulguları, büyüme geriliği durumu, yaşı, ferittin, folat, B12 vitamini, AST, ALT, MCV, PTH, kalsiyum, fosfor ve ALP düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki izlenmedi. Erkek çocuklardaki ortalama ferritin düzeyi ve glütensiz diyet uyumu, kız çocuklarina göre daha yüksek düzeydeydi bu fark istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0,05). Glütensiz diyete uyanlardaki ortalama ferritin düzeyi, uymayanlara göre daha fazlaydı ve bu fark istatistiksel olarak anlamlıydı. Glütensiz diyete uyumunun da KMD Z skoruyla ile Lumbar L1-L4 dansitometresi skoru arasında pozitif korelasyon mevcuttu. Sonuç: Bulgularımız çölyak hastalığı olan pediatrik hastaların glüten diyet uyumunun KMD-Z üzerinde anlamlı pozitif etki yapmadığı göstermektedir. Bu bulgulara dayanarak, tek başına KMD-Z kullanarak basit risk sınıflandırması yapmanın mümkün olmadığı görülmektedir. Çölyak hastalığında BMD-Z için uygun tarama, büyük ölçüde pediatrik popülasyondaki önerileri destekleyen sınırlı kanıt nedeniyle tartışmalıdır. Çalışmamızın desteklenmesi için bu konuyla ilgili gelecekte yapılcak olan daha kapsamlı ve multidisipliner prospektif klinik çalışmaların yapılmasına ihtiyaç olduğunu düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: Çölyak hastalığı, Glüten, Kemik Mineral Dansitesi, Metabolik kemik hastalığı