Gelişmekte olan sıçan beyninde sevofluranın neden olduğu nörobilişsel ve koku fonksiyon bozukluğuna n-asetilsisteinin etkisi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İSMAİL EFE ERCİ

Danışman: Nurten BAKAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Genel anestezik ajanların gelişmekte olan beyin üzerindeki olası nörotoksik etkileri, özellikle pediatrik anestezi uygulamaları açısından önemli bir tartışma alanı oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı, erken gelişim döneminde anestezik dozlarda sevofluran maruziyetinin sıçanlarda hipokampal ve olfaktör fonksiyonlar üzerindeki davranışsal etkilerini değerlendirmek ve N-asetilsistein (NAC) uygulamasının bu etkiler üzerindeki olası koruyucu rolünü araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Bu deneysel çalışmada, postnatal 15. günde Wistar Albino cinsi erkek sıçanlar Kontrol, SEV, NAC ve SEV+NAC olmak üzere dört gruba ayrıldı. Sevofluran maruziyeti inhalasyon yoluyla uygulanırken, NAC belirlenen protokole uygun olarak intraperitoneal yolla verildi. Mekansal öğrenme ve bellek performansı Morris Su Labirenti Testi, olfaktör fonksiyonlar ise T-labirenti koku testi kullanılarak değerlendirildi. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemler kullanılarak analiz edildi. Bulgular: Davranışsal değerlendirmeler sonucunda, sevofluran maruziyetinin motor performans ve motivasyonla ilişkili parametreler üzerinde anlamlı bir etki oluşturmadığı saptandı. Buna karşın, sevofluran grubunda mekansal bellek ve hedefe yönelik bilişsel süreçlerde bozulma izlendi. Olfaktör değerlendirmelerde, sevofluran maruziyetine bağlı olarak hedef kokuya ulaşma gecikmesinin arttığı belirlendi. NAC uygulamasının, özellikle olfaktör fonksiyonlardaki bozulmayı anlamlı düzeyde azalttığı ve sevoflurana bağlı davranışsal değişiklikleri kısmen baskıladığı gözlendi. Sonuç: Bu çalışma, erken gelişim döneminde sevofluran maruziyetinin gelişmekte olan beyinde bölgesel ve fonksiyonel açıdan farklı nörotoksik etkiler oluşturabileceğini göstermektedir. Ayrıca, N-asetilsistein uygulamasının, özellikle olfaktör sistem düzeyinde, anesteziye bağlı nörotoksisiteye karşı potansiyel bir farmakolojik koruyucu yaklaşım olabileceğine işaret etmektedir. Elde edilen bulguların, anesteziye bağlı nörogelişimsel etkilerin daha iyi anlaşılmasına ve gelecekte yapılacak deneysel ve klinik çalışmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Sevofluran; N-asetilsistein; nörogelişim; nörotoksisite; olfaktör fonksiyon; Morris Su Labirenti Testi; T-labirenti Testi.