Mindfulness temelli sağlıklı yaşam davranışları eğitiminin premenstrual sendrom semptomları ve yaşam kalitesi üzerine etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, EBELİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATMA NİSAN AKÇAY

Danışman: Nazan KARAHAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırmada mindfulness temelli sağlıklı yaşam davranışları eğitiminin premenstrual sendrom semptomları ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma randomize kontrollü tiptedir. 03 Mayıs -03 Ağustos 2025 tarihleri arasında, bir kamu üniversitesinde yürütülmüştür. Araştırma müdahale (n= 57) ve kontrol (n= 57) grubuna randomize edilen toplam 114 öğrenci gerçekleştirilmiştir. Müdahale grubuna mindfulness temelli sağlıklı yaşam davranışları eğitimi verilirken, kontrol grubuna klasik yöntemle eğitim verilmiştir. Veriler ''Tanıtıcı Bilgi Formu, Premenstrual Sendrom Ölçeği, Premenstrual Sendroma Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği ve yaşam doyumu için Visual Analog Scale (VAS)'' kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde Mann Whitney U, Bağımsız İki Örnek T Testi ve Robust ANOVA testleri kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi p <0,05 kabul edilmiştir. Bulgular: Eğitim müdahalesi sonunda PMS ölçeği toplamında her iki grupta anlamlı azalma olduğu, ön- son test değişimi açısından grupların farklılık göstermediği ancak anksiyete ve iştah değişimleri alt boyutunda müdahale grubundaki azalmanın aktif kontrol grubuna göre daha fazla olduğu belirlenmiştir (p<0,001). Öğrencilerin yaşam kalitesinin her iki grupta istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttığı, gruplar ön -son test değişimi açısından karşılaştırıldığında müdahale grubundaki artışın daha fazla olduğu belirlenmiştir (p=0,003). Sonuç: Her iki eğitim müdahalesinin de PMS semptomlarını azaltma ve yaşam kalitesini iyileştirmede etkili olduğu, mindfulness temelli sağlık yaşam davranışları eğitiminin PMS semptomlarından özellikle anksiyete ve iştah değişiklikleri üzerinde daha belirgin olumlu etkiler gösterdiği ve PMS yaşam kalitesini artırdığı bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Mindfulness, sağlıklı yaşam davranışları, premenstrual sendrom, yaşam kalitesi, ebelik