Postmenopozal kadınlarda fiziksel aktivite düzeyinin uyku ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE GÜNEŞ TETİK
Danışman: Memet Taşkın EGİCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET POSTMENOPOZAL KADINLARIN FİZİKSEL AKTİVİTE DÜZEYİNİN UYKU VE YAŞAM KALİTESİ ÜZERİNE ETKİSİ Giri ve Amaç: Postmenopozal kadınların fiziksel aktivite düzeylerinin uyku ve yaşam kaliteleri üzerindeki etkisini ve bunlar üzerinde etkisi olabilecek sosyodemografik özellikleri tespit etmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı ve kesitsel tiptedir. Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine, 21.07.2023 21.09.2023 tarihleri arasında herhangi bir nedenle başvuran postmenopozal dönemdeki 45-65 yaş arasında olan, 220 gönüllü kadına sosyodemografik veri formu, Birinci Basamakta Fiziksel Aktivite Anketi (BBFAA), Pittsburg Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) ve Menopoza Özgü Yaşam Kalitesi ölçeği (MÖYKÖ) uygulanmıştır. İstatiksel anlamlılık düzeyi p 0,05). Çalışmamızda kadınların menopoza girme yaş ortalaması 47,38±23,25 yıl bulunmuştur. Menopozda geçirilen süre gruplamasına göre kadınların menopoza özgü yaşam kalitesi ölçeği vazomotor semptomlar puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmiştir (z=2,694, p=0,007). Yapılan analizlerde yaş değerindeki bir birimlik değişim vazomotor semptomlar puanında -0,225 birimlik değişim oluşturmaktadır. VKİ değerindeki bir birimlik değişim vazomotor semptomlar puanında 0,195 birimlik, psikososyal durum puanında 0,327 birimlik ve fiziksel durum puanında 1,208 birimlik değişim oluşturmakta olduğu bulunmuştur. PUKİ sınıflamasına göre fiziksel aktivite grup dağılımı açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmiştir (𝜒2=12,814, p=0,005). Anlamlılığın kaynağı post-hoc testler ile incelendiğinde; PUKİ sınıflamasına göre kötü uyku grubunda hareketsiz kadın oranının (%73,9), sağlık uyku grubundaki kadınlardan (%51,5) daha fazla olmasından ve kötü uyku grubunda orta derece hareketli kadın oranının (%5,9), sağlıklı uyku grubundaki kadınlardan (%15,9) daha az olmasından kaynaklanmaktadır. Sonuç: Çalışmamıza katılan kadınların büyük çoğunluğunun hareketsiz olduğu, özellikle hareketli olarak tanımlanan kadınların oranının çok düşük olduğu belirlendi. Çalışmamızda BBFAA sınıflamasına göre kadınların yaş ortalamaları ve çocuk sayısı arttıkça hareketliliklerinin azaldığı fakat eğitim düzeyleri arttıkça fiziksel aktivitelerinin arttığı saptanmıştır. Çalışmamızda fiziksel aktivite sınıflamalarında psikososyal, fiziksel durum ve cinsel semptom puanlarının hareketsiz grupta en yüksek olduğu bulunmuştur. Fakat vazomotor semptomlar puanı üzerine fiziksel aktivitenin herhangi bir etkisi saptanmamıştır. PUKİ sınıflamasında katılımcıların az farkla daha fazla kötü uykuya sahip olduğu bulunmuştur. Çalışmamızda fiziksel aktivite ile uyku kalitesi arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Bu ilişki kötü uyku grubundaki kadınların büyük bir kısmının hareketsiz olması ve kötü uyku grubundaki orta derecede hareketli kadın sayısının sağlıklı uyku grubundakilerden daha az sayıda olmasına dayandırılmaktadır. Çalışmamızda kadınların menopoza girme yaş ortalaması Türkiye verileriyle benzer bulunmuştur. Postmenopozal erken dönemde olan kadınların vazomotor semptom puanının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Çalışmamızda kadınların yaşları ilerledikçe vazomotor semptomlar puanın azaldığı görülmüştür. Vücut kitle indeksinin ise artmasıyla fiziksel durum, psikososyal durum ve vazomotor semptom puanlarının arttığı bulunmuştur. Çalışmamızda kötü uyku kalitesine sahip kadınların yaşam kalitesi tüm alt gruplarında puanları iyi kalitesine sahip kadınlardan yüksek bulunmuştur. PUKİ sınıflamasına göre MÖYKÖ fiziksel durum ve cinsel semptomlar puanı anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır. Anahtar kelimeler: Postmenopoz, Fiziksel Aktivite, Uyku Kalitesi, Yaşam Kalitesi