Sistemik juvenil idiopatik artritte prognozu etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, PEDİATRİK TEMEL BİLİMLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF LEVENTOĞLU
Danışman: Banu ÇELİKEL ACAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş-Amaç: Sistemik juvenil idiopatik artrit (sJİA) çocukluk çağında nadir görülen ancak morbidite ve mortalitesi yüksek bir hastalıktır. Hastalık monosiklik, polisiklik ya da uzun seyirli olabilir. Uzun seyirli olan sJİA eklem harabiyeti ile sonlanabilir. Her ne kadar steroid tedavisi, tedavi şemalarında bulunsa da son dönemde hastalığın erken döneminde biyolojik ilaçların başlanmasının hastalara fırsat penceresi yaratabileceğini gösterilmiştir. Çalışmamızda; sJİA tanılı hastaların klinik ve laboratuvar bulgularının, komplikasyonların incelenmesi, erken dönemde biyolojik ajan kullanılmasının komplikasyonlar ve uzun dönem izlem sonuçları üzerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç-Yöntem: 2010-2018 yılları arasında çocuk romatoloji polikliniğine başvuran hastalar arasından yapılmıştır. 18 yaş altı çocuk hastalarda ILAR tanı ölçütleri ile sJİA tanısı alan hastalar çalışmaya dahil edildi. Hastalara ait demografik ve klinik veriler hasta dosyaları ve hastane bilgisayarlarındaki doktor notları geriye dönük taranarak kaydedildi. Sistemik juvenil idiopatik artritte, hastalığın ağırlığının belirlenmesi, tedaviye yanıtın değerlendirilmesi, hastanın eklem fonksiyonları ve ortaya çıkan sekelin belirlenmesi için JADAS ve ACR-pedi yanıtı kullanıldı. Bulgular: Hastaların %51,3'ü (n=20) kız iken; grubun yaş ortalaması 12,77±4,6 yıldı. Tanı alma yaşlarının ortalaması ise 6,97±4,32 olarak bulundu. Hastaların başvuru yakınmalarında en sık görülen bulgu 39 (%100) hastada saptanan ateşti. Hastaların başvuru ve son kontroldeki artrit bulguları arasında istatiksel anlamlı fark bulundu. Hastaların başvuru, 3, 6, 12. ay ve son kontrollerine ait hemoglobin, beyaz küre, eritrosit sedimentasyon hızı (ESH), C-reaktif protein (CRP) değerleri karşılaştırıldığında istatiksel anlamlı fark olduğu görüldü. İzlemlerinde makrofaj aktivasyon sendromu (MAS) gelişen ve gelişmeyen hastaların cinsiyet, başvurudaki ateşli gün süresi, artrit yakınması arasında istatiksel anlamlı fark bulunamadı. sJİA hastalarının %94,9'unun (n=37) steroid, %38,5'inin (n=15) metotreksat, %20,5'inin (n=8) siklosporin, %43,6'sının (n=17) biyolojik ajan tedavisi aldığı görüldü. On yedi (%45,9) hastanın son kontrollerinde ilaçsız olarak izlendiği saptandı. Hastaların tedavilerine biyolojik ajan eklenip, eklenmemesi ile JADAS skorları karşılaştırıldığında istatiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı. Çalışmamızda başlangıçta poliartiküler tutulum olmasının başvuru ve izlemde JADAS skorlarının yüksek olması ve persistan hastalık gelişimi ile ilişkili olduğu gösterildi. Son kontrolde hastaların 29'nunda (%74,4) inaktif hastalık aktivitesi, hastaların birinde (%2,6) düşük hastalık aktivitesi, hastaların 3'ünde (%7,7) orta hastalık aktivitesi, hastaların 4'ünde (%10,3) yüksek hastalık aktivitesi olduğu görüldü. Sonuç: Sistemik juvenil idiopatik artrit morbiditesi ve mortalitesi yüksek olan bir hastalıktır. Her ne kadar bu çalışmanın sonucu ile kanıtlanamasa da steroid yan etkilerinden kaçınmak ve prognoz üzerine olumlu sonuçlar elde etmek için erken biyolojik ajanların başlanması faydalı olacaktır.