Aile hekimliği polikliniklerine başvuran hastalarda Akdeniz diyetine bağlılık ile anksiyete ve depresyon arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU KARACA
Danışman: Velittin Selçuk ENGİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Akdeniz diyeti başta depresyon ve anksiyete olmak üzere birçok hastalık için hem koruyucu hem tedavi edici bir beslenme düzenidir. Anksiyete ve depresyon ise toplumu çok fazla etkileyen ve birinci basamakta sık rastlanan tıbbi durumlardır. Beslenme alışkanlıkları ve psikiyatrik rahatsızlıkların literatürdeki bu ilişkilerine dayanarak biz de çalışmamızda aile hekimliği polikliniğimize başvuran hastalarda Akdeniz diyetine bağlılık durumlarıyla, depresyon ve anksiyete durumlarını tespit ederek aralarındaki ilişkiyi anlamayı hedefledik. Bunun yanında beslenme önerilerinin önemi için farkındalık geliştirilmesi, aile hekimliği polikliniğinde hastaların yaşam tutumları ve psikolojik durumlarının belirlenmesi için maliyet etkin iyi klinik uygulamaların geliştirilmesine katkı sunulması ve birinci basamakta toplum temelli koruyucu hekimlik stratejilerinin geliştirilmesi de hedeflerimiz arasındaydı. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli, kesitsel, tanımlayıcı, prospektif tipte bir anket çalışmasıdır. Bu kapsamda 15.04.2025 ile 15.10.2025 tarihleri arasında İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi aile hekimliği polikliniğine başvuran 18-65 yaş arasındaki hastalara araştırmacı tarafından hazırlanan bir anket formu uygulandı. Anket formunda sosyodemografik verileri içeren 13 soru soruldu, ayrıca Akdeniz diyeti uyumunu ölçmek için 14 sorudan oluşan Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği (MEDAS) ile anksiyete ve depresif duygu durumunu ölçmek için 14 sorudan oluşan Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADS) kullanıldı. Verilerinin analizinde "IBM SPSS 27.0" programı kullanıldı. Çalışmada p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Araştırma için etik kurul onayı İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulu'ndan 13.03.2025 tarihli E-80929729-000-271198864 sayılı yazı ile alındı. Bulgular: Çalışmayı 211 kişi tamamlamıştır. Çalışmaya katılanların %71,6'sı (151 kişi) kadın %28,4'ü (60 kişi) erkektir. Katılımcıların yaş ortalaması 35,85±12,18'dir. Katılımcıların %31,8'i (67 kişi) Akdeniz diyetine bağlı; %68,2'si (144 kişi) Akdeniz diyetine bağlı değil olarak bulundu. Çalışmamızda MEDAS puanları eğitim düzeyi gruplarına göre istatistiksel açıdan anlamlı farklılık gösteriyordu. Katılımcıların %54,5'inde (115 kişi) anksiyete bulguları mevcut; %45,5'inde (96 kişi) anksiyete bulgusu mevcut değildi. HADS anksiyete puanları; cinsiyet, eğitim düzeyi, meslek grupları ve alkol kullanım durumuna göre istatistiksel farklılık gösteriyordu. Katılımcıların %37,9'unda (80 kişi) depresyon bulgusu mevcut, %62,1'inde (131 kişi) ise depresyon bulgusu mevcut değildi. Medeni hal, eğitim düzeyi, meslek grupları ve multimorbidite durumuna göre depresyon puan ortalamaları istatistiksel olarak anlamlı şekilde farklıydı. Akdeniz tipi beslenme ile anksiyete ve depresyon arasındaki ilişkiyi incelediğimizde korelasyon olmadığı görüldü. Sonuç: Akdeniz diyeti ile anksiyete ve depresyon arasında herhangi bir korelasyon olmadığı görüldü. Anksiyete ve depresyon birinci basamakta sık görülen psikiyatrik rahatsızlıklardır ve bu açıdan bakıldığında birinci basamak hekiminin anksiyete ve depresyonu iyi tanıması ve değerlendirebilmesi gereklidir. Aile hekimliğinin bütüncül, biyopsikososyal yaklaşımı göz önüne alındığında beden ve ruhsal sağlık açısından koruyucu hekimlik uygulamaları önemlidir. Bu bağlamda anksiyete ve depresyonun değiştirilebilir risk faktörlerinin araştırılması, tanınması, anksiyete ve depresyonun önlenmesi, sıklığının azaltılması için önemli bir araştırma konusudur. Bunun için de tüm toplumu yansıtan geniş ölçekli çalışmalara ve daha yüksek kanıt düzeylerine ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Akdeniz diyeti, Anksiyete, Depresyon, MEDAS, HADS