Aile hekimlerinin aşı tereddütü yaşayan ebeveynlere karşı tutumve davranışlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL GAZİOSMANPAŞA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞADİYE EKSERT KIRMIZIKAN
Danışman: Okcan BASAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Amaç: Bu araştırmanın amacı, aile hekimlerinin aşı tereddütü yaşayan ebeveynlere karşı tutum ve davranışlarını değerlendirmek, birebir görüşmelerin aşı tereddütünü gidermede ve aşı reddini azaltmada fark yaratıp yaratmadığını ortaya koymaktır. Yöntem: Çalışma, İstanbul ili Bayrampaşa ilçesinde bulunan 20 Aile Sağlığı Merkezi'ndeki 89 aile hekimliği biriminde görev yapan aile hekimlerine yüz yüze anket uygulanarak gerçekleştirilen, tanımlayıcı ve kesitsel bir araştırmadır. Anket ile katılımcıların sosyodemografik özellikleri, aşı tereddütü olan ebeveynlerle etkileşimleri, tutum ve davranışları sorgulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS programı kullanılmış, tanımlayıcı istatistikler ile uygun karşılaştırma testleri uygulanmıştır. Bulgular: Araştırmaya toplam 74 aile hekimi katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 43,1±12,2 yıl, meslekte çalışma süresi 9,3±5,3 yıl ; %66,2'si erkek, %33,8'i kadın; %74,3'ü pratisyen, %17,6'sı asistan ve %8,1'i uzman aile hekimidir. Katılımcıların %63,5'inin çocuğu varken, %36,5'inin çocuğu bulunmamaktadır. Çalışmada, aile hekimlerinin yaş, cinsiyet, mesleki deneyim süresi, unvan farklılıkları ve çocuk sahibi olma durumlarının, aşı tereddütü yaşayan ebeveynlere karşı tutum ve davranışlarını anlamlı biçimde etkilediği görülmüştür. Katılımcıların %67,6'sı haftada en az bir kez aşı tereddütlü ebeveynle karşılaştığını bildirmiştir. Aile hekimlerinin karşılaştığı aşı tereddütü nedenleri incelendiğinde; ebeveynlerin aşı içeriğine güvenmemesi (%98,6), aşı yan etkilerinden korkmaları (%97,3) ve sosyal medya kaynaklı yanlış bilgilendirmeler (%94,6) öne çıkmıştır. Ayrıca aile hekimleri, aile sağlığı çalışanlarının hem aşılama konusunda bilgilendirme hem de aşı tereddütlü ebeveynleri ikna etme sürecinde aktif rol aldığını ifade etmiştir. Katılımcıların %85,1'i çocukluk çağı aşılarının zorunlu olması gerektiğini savunurken, %75,7'si aşı reddine hukuki yaptırım uygulanması gerektiğini dile getirmiştir. Katılımcıların %81,1'i uzmanlık eğitimine aşı tereddütü ve aşı reddi konularının eklenmesi gerektiğini belirtmiştir. Hekimlerin %77'si aşı tereddütü yaşayan ebeveynleri telefonla arayarak görüşmeye çağırdığını, %95,9'u ise bu ebeveynleri muayene odasına alıp yüz yüze bilgilendirme yaparak ikna etmeye çalıştığını belirtmiştir. Aile hekimlerinin iletişimde en çok zorlandıkları konular; ebeveynlerin aşı içeriğine güvenmemesi (%98,6), yan etkilerden korkmaları (%97,3) ve sosyal medya kaynaklı yanlış bilgilendirmelere maruz kalmaları (%94,6) olmuştur. Sonuç: Bulgular, aile hekimlerinin aşı tereddütüyle başa çıkmada empati ve bilimsel bilgilendirmeyi birleştiren hasta merkezli bir yaklaşım sergilediğini göstermektedir. Elde edilen veriler, aile hekimlerinin iletişim becerileri ve aktif danışmanlık süreçlerinin aşı tereddütünü azaltmada etkili olduğunu ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, birinci basamak sağlık hizmetlerinde aile hekimlerinin aşı kabulünü artırmada kritik bir rol üstlendiğini ve destekleyici eğitim programlarının önemini vurgulamaktadır. Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, aşı tereddütü, aşı reddi, iletişim becerileri