Tip 1 diabetes mellitus tanılı bireylerde sirkadiyen ritim, ilişkili faktörler ve metabolik parametreler üzerine etkisi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MAKSUDE BURCU DÜZGÜN ODABAŞI

Danışman: Devrim Sinem KÜÇÜKSARAÇ KIYICI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmada tip 1 diabetes mellitus (T1DM) tanılı bireylerde sirkadiyen ritim, kronotip özellikleri ve internet bağımlılığı düzeyinin metabolik ve klinik parametrelerle ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışma, Aralık 2024-Aralık 2025 tarihleri arasında Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Polikliniği'nde takip edilen 18 yaş üzeri 160 T1DM tanılı birey ile yürütüldü. Katılımcıların sosyodemografik verileri, antropometrik ölçümleri, fizik muayene bulguları ve laboratuvar sonuçları kaydedildi. Kronotip özellikleri Sabahçıl-Akşamcıl Anketi (SAA), internet bağımlılığı düzeyi ise Young İnternet Bağımlılığı Testi (YIAT) ile değerlendirildi. Bulgular: Kronotip özelliklerine göre katılımcıların %28,1'i akşamcıl, %36,9'u ara ve %35,0'i sabahçıl tip olarak sınıflandırıldı. Kronotip grupları karşılaştırıldığında akşamcıl tip bireylerin yaş ortalamasının daha düşük olduğu görüldü (p=0,017). İnternet bağımlılığı sıklığı akşamcıl tipte %55,6, ara tipte %54,2 ve sabahçıl tipte %26,8 olarak saptandı (p=0,003). YIAT puanı ile kronotip puanı arasında negatif yönde anlamlı korelasyon izlendi (r=-0,344; p<0,001). Kronotip grupları arasında Glikozillenmiş hemoglobin A1c (HbA1c) başta olmak üzere temel metabolik ve klinik parametreler açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Sonuç: Çalışmamızda T1DM'li bireylerde internet bağımlılığı düzeyinin kronotip özellikleriyle ilişkili olduğu gösterilmiştir. Buna karşın kronotip grupları arasında HbA1c ile temel metabolik ve klinik parametreler açısından belirgin fark saptanmamıştır. Bu bulgular, T1DM'de kronotip ve internet bağımlılığının davranışsal faktörler olarak dikkate alınabileceğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: internet bağımlılığı, kronotip, sirkadiyen ritim, Tip 1 diabetes mellitus.