Omurilik yaralanmalı hastalarda ağrı prevalansı, ağrı paterni ve ağrının topluma katılıma etkisi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DIŞKAPI YILDIRIM BEYAZIT SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BURAK ÖZER

Danışman: İbrahim GÜNDOĞDU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Omurilik yaralanması (OY); birey, aile üyeleri ve toplum için büyük bir yük oluşturan ve yıkıcı etkileri olan ağır bir nörolojik tablodur. Ağrı, omurilik yaralanmalı bireylerin fiziksel, psikolojik ve sosyal işlevselliğini olumsuz etkileyerek topluma katılımı kısıtlayan önemli bir sorundur. Bu çalışmada amacımız; nörolojik ve fonksiyonel değerlendirmesini yaptığımız omurilik yaralanmalı hastalarda, ağrı varlığı ve ağrı karakterini ayrıntılı olarak değerlendirmek, ağrı başta olmak üzere ikincil sağlık sorunlarının (İSS), sosyodemografik özelliklerin, OY ilişkili verilerin topluma katılıma etkisini belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Mart 2020 - Şubat 2021 tarihleri arasında yapılmıştır. OY üzerinden en az 1 yıl geçmiş, yaralanma yaşı 18-65 arası olan ve kliniğimizde takipleri devam eden 54 omurilik yaralanmalı hasta çalışmaya alınmıştır. Katılımcıların sosyodemografik ve OY ilişkili verileri, İSS, ağrı değerlendirme formu kayıt edildikten sonra, nörolojik ve fonksiyonel değerlendirmesi yapılmıştır. WHOQOL BREF ölçeği topluma katılım puanı, Uluslararası OY Ağrı Temel Veri Seti katılım puanı ve ağrı katılım VAS puanı ile topluma katılım değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmamızda hastaların %68,5'i erkek ve %63'ü evli olup, ortalama yaş 44,11±13,26 yıldı. Hastaların OY olduğu yaş ortalaması 38,18±13,98 yıldı. Hastaların %72,2'si travmatik nedenlere bağlı OY olup, %72,2'si paraplejik, %59,3'ü inkompletti. Hastaların tamamında en az 1 adet İSS olduğu ve tüm İSS içinde en sık görülen sorunun ağrı olduğu saptanmıştır. Çalışmamızda omurilik yaralanmalı bireylerde ağrı prevalansı %90,7 olarak saptanmıştır. Ağrı alt tipleri içinde en sık (%67,3) muskuloskeletal ağrının olduğu saptanmıştır. Hastaların büyük çoğunluğunun ağrısı olması nedeniyle ağrı varlığının topluma katılım üzerine doğrudan etkili bir faktör olduğu saptanamamıştır. Lojistik regresyon analizinde; çalışmamanın, nosiseptif ve NA şiddetinin, seksüel disfonksiyonun, depresyon ve anksiyete düzeyinin topluma katılım ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Sonuç: Ağrı omurilik yaralanmalı hastalarda en sık görülen ikincil sağlık sorunudur. İSS, OY olan bireylerde vücut işlevlerinde ve yapılarında bozukluğa neden olup, günlük yaşam aktivitelerini kısıtlamasının yanında rehabilitasyonun en temel amacı olan topluma katılımı da etkilemektedir.