Hemofili a hastalarında kullanılan kişisel farmakokinetik doz araçlarının karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CAN ALP GENÇ
Danışman: Namık Yaşar ÖZBEK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Hemofili A hastalarında kanamaların ve komplikasyonların önlenmesinde profilaksi tedavisi önerilmektedir. Kişiselleştirilmiş tedavi yöntemleri, güncel bir yaklaşımdır. Hemofili tedavisi, farmakokinetik (FK) yöntemlerle optimizasyona uygundur. FK verilerle düzenlenen profilaksinin kanama sıklığını ve tedavi maliyetini azalttığı gösterilmiştir. En iyi profilaksi rejiminin belirlenmesi için Bayes metodu kullanılan FK doz araçları geliştirilmiştir. Burada FK doz araçları olan myPKFiT ve WAPPS programlarının karşılaştırılması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Faktör VIII (FVIII) inhibitörü <0,6 BU/ml olan, FVIII düzeyini etkileyecek ek hastalığı olmayan 42 ağır hemofili A (ortanca yaş 13,4 yıl) hastasından FVIII infüzyon öncesi, infüzyonu takiben 4, 24 ve 48 saat sonra kan örnekleri alındı. FVIII düzeyleri kan örneklerinden PTT tabanlı tek aşamalı test yöntemiyle ölçüldü. Bayes algoritmasını kullanan web erişimli iki FK doz aracı olan WAPPS ve myPKFiT programları kullanılarak elde edilen FK parametreler ve programların hesapladığı günlük doz miktarları karşılaştırıldı. Bulgular: Profilakside verilen günlük FVIII doz miktarı ile myPKFiT programının %1'lik dip seviye için önerdiği doz miktarı arasında anlamlı fark saptanmadı, fakat WAPPS programı ile anlamlı fark saptandı. İki FK doz aracı arasında yarılanma ömürleri (t1/2) ile plazma FVIII düzeyinin %5'e kadar geçen süre arasında anlamlı fark saptanmazken; önerdikleri doz miktarlarında, klirenslerinde (Cl), plazma FVIII düzeyinin %1'e ve %2'ye kadar geçen sürelerinde anlamlı fark saptandı. Advate® alan ve Advate® dışı faktör alan hastaların FK verileri ve ihtiyaçları olan günlük doz miktarları arasında her iki FK programında anlamlı fark saptanmadı. Sonuçlar: Hemofili A hastalarında profilaksi altın standarttır. Bu çalışmada profilaksi kullanılan hastalarda iki farklı FK doz aracının hekime önerdiği faktör dozları ve FK parametreler kıyaslandı. Benzerliklerin yanında önemli farklılıklar ix tespit edildi. FVIII yarılanma ömürleri arasında fark saptanmazken, önerilen dozlar arasında fark saptanmasının, Cl farklılığından kaynaklanmış olabileceği düşünüldü. FK doz aracı seçiminin önerilen FVIII dozunu etkileyebileceği gösterildi. Ancak, Advate® ya da Advate® dışı faktör konsantresi kullanımı WAPPS ve myPKFiT programlarında önerilen profilaksi dozlarını etkilemedi. Sonuç olarak FK doz araçlarının birbirine üstünlüğü bulunmamaktadır. Hemofili hastaları için profilaksi tedavisi düzenlenirken bireysel kanama profili, hastanın fiziksel aktivitesi ve FK verilerin hepsi göz önüne alınarak tedavi bireyselleştirilmelidir. Anahtar Kelimeler: Hemofili A, faktör VIII, farmakokinetik, yarılanma ömrü, klirens, doz aracı.