Aile hekimlerinin dijital bağımlılık ve duygusal okuryazarlık düzeylerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CELALETTİN MERCAN
Danışman: Selma PEKGÖR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Aile Hekimlerinin Dijital Bağımlılık ve Duygusal Okuryazarlık Düzeylerinin Değerlendirilmesi Amaç: Aile sağlığı merkezlerinde çalışan Aile Hekimleri tüm mesailerini bilgisayar karşısında ve internet üzerinde geçirmekte olup dijital bağımlılık açısından yüksek risk altındadır. Bu risk nedeniyle zamanla insan ilişkilerinde ve iletişimde olumsuz durumlar meydana gelmektedir. Bu çalışmanın amacı dijital bağımlılık düzeyleri ile duygusal okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışma Aralık 2024- Mart 2025 tarihleri arasında, Konya ili ve ilçelerinde görev yapan 254 Aile Hekimi bireyle tanımlayıcı ve kesitsel çalışma olarak gerçekleştirilmiştir. Anketler 9 sorudan oluşan sosyodemografik anket formu, katılımcıların dijital bağımlılık düzeyini ölçen 19 soruluk Dijital Bağımlılık Ölçeği (DBÖ) ve duygusal okuryazarlık durumlarını ölçen 31 soruluk Duygusal Okuryazarlık Becerisi Ölçeği (DOBÖ) içermektedir. Anket toplam 59 sorudan oluşmaktadır. Anketler çevrimiçi anket yöntemiyle (Google Forms) doldurulmuştur. Araştırmadan elde edilen veriler, bilgisayar ortamında SPSS 22.0 (Statistical Package for the Social Sciences) programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışma 25-69 yaş arası toplam 254 kişiyle tamamlandı. Katılımcıların yaş ortancası 45 (37-52) yıl bulundu. Cinsiyete göre %32,3'ü (n=82) kadın, %67,7'si (n=172) erkekti. DBÖ'nin tüm alt boyutları toplam puanında 45 yaş ve üstünün puanları düşük tespit edilmiştir (p<0,001). DOBÖ'nin ise öz değerlendirme alt boyutu ve toplam puanında 45 yaş ve üstünün değerleri daha yüksek tespit edilmiştir (sırasıyla p=0,015 ve p=0,002). Cinsiyete göre değerlendirme yapıldığında DBÖ'nin bırakmama alt boyutunda kadınların puanı daha yüksek tespit edilmiştir (p=0,040). DBÖ'nin aşırı kullanım alt boyutu, nüks etme alt boyutu, hayatın akışını engelleme alt boyutu, duygu durumu alt boyutu, bırakmama alt boyutu ve toplam puanında duygusal okuryazarlık becerisi yüksek olanların DBÖ değerleri anlamlı olarak daha düşük tespit edilmiştir (sırasıyla p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p=0,022 ve p<0,001). DOBÖ'nin motivasyon alt boyutu, empati alt boyutu, öz değerlendirme alt boyutu, duygusal farkındalık alt boyutu, sosyal beceriler alt boyutu ve toplam puanında dijital bağımlılık düzeyi yüksek olanların DBÖ puanı anlamlı olarak daha düşük tespit edildi (p<0,001). Sonuç: Çalışmamızda 45 yaş ve üstü bireylerde ve 10 yıl ve fazla çalışanlarda dijital bağımlılık puanları düşük tespit edilmiştir. Duygusal okuryazarlık becerisi yüksek olan bireylerin dijital bağımlılık ölçeğinin (DBÖ) tüm alt boyutlarında ve toplam puanında anlamlı olarak daha düşük değerlere sahip olduğunu göstermektedir. Dijital bağımlılığı yüksek olan bireylerin duygusal okuryazarlık becerilerinin daha az olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Dijital bağımlılık, Duygusal okuryazarlık