Evcil hayvanı olan ve olmayan majör depresif bozukluk hastalarında depresyon şiddeti, yalnızlık düzeyleri, bağlanma stillerinin ve benlik saygısı düzeylerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SULTAN ABDÜLHAMİD HAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, RUH VE SİNİR HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE GÜRKÖK KOPACAK
Danışman: Servet EBRİNÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İnsanlar ve hayvanlar arasındaki ilişki; ilk çağ mağara resimleri, eski Mısırlılar ve antik Yunan gibi bilgi sahibi olabildiğimiz en eski dönemlerden itibaren bulunmaktadır. Hayvanların, insan ruh sağlığına etkileri üzerine birçok araştırma yapılmıştır. Evcil hayvanı olan bireylerde, evcil hayvanı olmayanlara göre; yalnızlık düzeyinin daha düşük olduğu, benlik saygısının daha yüksek olduğunu ve bağlanma stillerinde farklılıklar gösterdiğini belirten çalışmalar bulunmaktadır. Yapılan araştırmalar, evcil hayvan desteğinin depresyon için tedavi edici etkilerinin olduğunu ileri sürmektedir. Literatür taramaları sonucunda MDB tanılı hasta grubunda benzer çalışmaların eksikliği görülmüş olup; depresyon, yalnızlık ve benlik saygısı düzeylerinde ve bağlanma stillerinde evcil hayvan sahibi olmanın etkisinin bu hasta grubunda bakılması amaçlanmıştır. Majör Depresif Bozukluk sağaltımında etkinlik gösteren yöntemlere olan arayış, birey ve toplum ruh sağlığı açısından önemlidir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza S.B.Ü İstanbul Sultan 2. Abdülhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesi psikiyatri polikliniğine başvuran, 18-65 yaş arası, Majör Depresif Bozukluk tanılı olan; 80 evcil hayvan sahibi çalışma grubu ve 80 evcil hayvan sahibi olmayan kontrol grubu dahil edilmiştir. Çalışma grubuna; Yarı Yapılandırılmış Sosyodemografik Bilgi Formu, SCİD-5/Klinisyen versiyonu, Hamilton Depresyon Ölçeği, Lexington Evcil Hayvanlara Bağlanma Ölçeği, UCLA Yalnızlık Ölçeği-III, Üç Boyutlu Bağlanma Stilleri Ölçeği ve Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği uygulanmıştır. Kontrol grubuna; Lexington Evcil Hayvanlara Bağlanma Ölçeği dışında diğer ölçeklerin tümü uygulanmıştır. Uygulamalar öncesinde katılımcılar çalışma hakkında bilgilendirilmiş, sözlü ve yazılı onamları alınmıştır. Bulgular: Çalışmamız sonucunda evcil hayvanı olan MDB hastaları, evcil hayvanı olmayan MDB hastaları ile karşılaştırıldığında, depresyon düzeyleri istatistiksel olarak anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur. Evcil hayvan sahibi MDB tanılı bireylerin, evcil hayvan sahibi olmayan MDB tanılı bireylere kıyasla benlik saygıları anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Çalışmamızda; evcil hayvan sahibi MDB hastalarının, evcil hayvan sahibi olmayan MDB hastalarına kıyasla UCLA yalnızlık ölçeği toplam puanı anlamlı derecede düşük bulunmuştur. Bununla birlikte, Hamilton Depresyon Ölçeği toplam puanı ile UCLA Yalnızlık Ölçeği toplam puanı arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Benlik saygısı ve yalnızlık ilişkisine baktığımızda, çalışmamızda benlik saygısı ile yalnızlık düzeylerinin negatif yönlü bir ilişki içerisinde olduğu istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Benzer şekilde çalışmamızda; benlik saygısı ile depresyon şiddeti arasında negatif yönlü anlamlı ilişki bulunmuştur. Hastaların depresyon düzeyleri ile güvenli bağlanma arasında anlamlı negatif ilişki bulunmuştur. Kaygılı/kararsız bağlanma ile depresyon düzeyleri anlamlı pozitif ilişkili bulunmuştur. Bağlanma stilleri açısından, evcil hayvan varlığı ile "Güvenli Bağlanma" anlamlı pozitif ilişki içerisinde iken; "Kaçıngan Bağlanma" ve "Kaygılı/Kararsız Bağlanma" puanları anlamlı şekilde negatif ilişkili bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamız sonucunda literatür ile uyumlu şekilde; evcil hayvanı olan MDB hastaları, evcil hayvanı olmayan MDB hastaları ile karşılaştırıldığında, depresyon şiddeti ve yalnızlık düzeyleri istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha düşük; benlik saygısı düzeyleri anlamlı şekilde daha yüksek olarak bulunmuştur. Depresyon düzeyi ile "Güvenli Bağlanma" arasında negatif ilişki ve "Kaygılı/kararsız Bağlanma" ile pozitif yönlü ilişki görülmüştür. Bu ilişkiler istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. İnsan hayvan etkileşimi ile ilgilenen tedavi yöntemlerinin ülkemizde kullanımı henüz yaygınlaşmamış olsa da dünya genelinde hayvanların, özellikle de evcil hayvanların, bir tedavi yöntemi olarak uygulanması yaygındır. Çalışmamızın, sonraki çalışmalara yol gösterici olacağına inanıyoruz. Anahtar Kelimeler: bağlanma, benlik saygısı, depresyon, evcil hayvan, yalnızlık