Rutin aşı takviminde yer almayan aşılar hakkında aile hekimlerinin bilgi, tutum ve önerileri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İBRAHİM ÇETİNKAYA
Danışman: Seçil ARICA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Aile hekimleri ülkemizde rutin aşı takviminde yer alan aşıları yüksek oranda uygularken, takvim dışında kalan aşıların uygulanması aynı düzeyde değildir. Bu durum, hem hekimlerin bilgi ve farkındalık düzeyi hem de hastalara yönelik bilgilendirme süreçleriyle ilişkilidir. Bu çalışma, aile hekimlerinin rutin aşı takvimi dışında kalan aşılar hakkındaki bilgi düzeylerini, önerme eğilimlerini ve farkındalıklarını değerlendirmeyi, ayrıca eğitim ihtiyaçlarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel tasarıma sahip bu araştırma için etik kurul onayı alındıktan sonra 01.11.2024–01.12.2024 tarihleri arasında İstanbul Avrupa Yakası'nda görev yapan aile hekimleri, aile hekimliği uzmanları ve aile hekimliği asistanlarına anket uygulanmıştır. Araştırmacılar tarafından literatür taranarak hazırlanan anket; sosyodemografik özellikler, rutin takvim dışı aşıların önerilme durumu, bu aşılar hakkındaki bilgi düzeyi, bilgi kaynakları ve konuyla ilgili eğitim taleplerini içermektedir. Anket online ve yüz yüze görüşme yöntemleriyle doldurulmuştur. Bulgular: Çalışmaya toplam 339 hekim katılmıştır. Çocuk sahibi olmayanların doğru yanıt sayısı, çocuk sahibi olanlara göre anlamlı şekilde daha yüksektir (p=0,032). Hem kurumda hem de meslekte çalışma süresi arttıkça bilgi düzeyinin yükseldiği saptanmıştır (p<0,01). Ünvanlara göre anlamlı fark bulunmuş; aile hekimliği asistanlarının doğru yanıt sayıları uzmanlardan daha yüksektir. Katılımcıların yaklaşık %90'ı erişkin boğmaca aşısı dışında kalan takvim dışı aşıları önermektedir. Öneride bulunmama gerekçeleri arasında en sık yoğun iş yükü nedeniyle bilgilendirmeye zaman ayıramama ve aşı maliyetleri sebebiyle hastaların aşıyı yaptırmayacağını düşünme yer almaktadır. Hekimlerin %97,3'i HPV, %94,1'i rotavirüs ve meningokok, %79,4'si influenza ve %31,6'i erişkin boğmaca aşısının rutin takvime eklenmesini istemektedir. Sonuç: Bulgular, aile hekimlerinin rutin takvim dışı aşıları büyük oranda önerdiğini ancak bilgi güncellemelerine ve eğitimlere ihtiyaç duyduklarını göstermektedir. Ayrıca, hekimler bu aşıların Sağlık Bakanlığı rutin aşı takvimine eklenmesini güçlü biçimde talep etmektedir. Eğitim programlarının düzenlenmesi ve takvime entegrasyon çalışmalarının yapılması, bağışıklama hizmetlerinin etkinliğini artırabilir. Anahtar Kelimeler: Aşılama, HPV, İnfluenza, Rotavirüs, Aile Hekimliği