Üçüncü basamak bir hastanede yapılan beyaz kod başvurularının ve hukuki sonuçlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR TEPECİK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RAMAZAN ÖNER
Danışman: Yasemin KILIÇ ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Üçüncü Basamak Bir Hastanede Yapılan Beyaz Kod Başvurularının Ve Hukuki Sonuçlarının Değerlendirilmesi Amaç: Beyaz Kod gibi sağlık çalışanlarına yönelik şiddet olaylarına münhasır ve kapsamlı bir sistem Türkiye'de görece yeni bir uygulamadır. Bu nedenle, Beyaz Kod sisteminin prosedürlerini ve çıktılarını değerlendiren akademik çalışma sayısı kısıtlıdır. Çalışmanın amacı, sağlık personeline karşı şiddetin engellenmesine yönelik mevcut uygulamaların işleyişinin değerlendirilmesi amacıyla, üçüncü basamak bir hastanede yapılan Beyaz Kod başvuruları, bu başvuruların sonuçları ve varsa hukuki süreçlerin sonuçlarını incelemektir. Çalışmanın bulgu ve sonuçlarının, mevcut uygulamalardaki eksikliklere ve sistemin iyileştirilmesine yönelik adımlara ışık tutması beklenmektedir. Gereç ve Yöntem: Retrospektif kesitsel çalışmada, 2014-2015 yıllarında İzmir Tepecik Eğitim Araştırma Hastanesi genelindeki Beyaz Kod başvuruları ve hukuki sonuçları, bağımlı değişkenler olarak incelenmiştir. Bağımsız değişkenler olarak, sosyodemografik değişkenler, mağdurun sosyal ve profesyonel profili, olayın gerçekleştiği birim, şikayetçi olma durumu, davalarda avukat bulundurma, mağdurun duruşmalarda bulunması gibi veriler kullanılmıştır. Veriler, Beyaz Kod başvurusuna sebep olan olayın tutanağı, başvuru formu, hukuki yardım talep formu ve hukuki sürecin mahkeme tarafından karara bağlandığı ilamlardan derlenmiştir. Bulgular: Çalışmada, 81 tanesi 2014 yılında, 60 tanesi 2015 yılında olmak üzere toplam 141 Beyaz Kod başvurusu değerlendirilmiştir. Mağdur sağlık çalışanlarının çoğunluğu genç (21-35) yaş grubundadır (n=64, %64,5) ve çoğunluğu kadın sağlık çalışanları (n=92, %65,2) ve asistan doktorlardır (n=75, %51,1). Olaylar en çok acil serviste cereyan etmekte (n=59, %41,8) ve büyük çoğunluğunda sözlü şiddet (n=121, %85,8) raporlanmaktadır. Failler daha çok hasta yakınları (n=86, %61,0) ve erkektir (n=86, %61,0).Beyaz Kod başvurularının %83'ünde (n=117) ceza davası açılmış ve mağdurların büyük kısmı (n=116, %82,3) failden şikayetçi olmuştur. Davaların %91,5'inde (n=107) mağdur bir avukat tarafından temsil edilmiş ve kendisi de duruşmalarda hazır bulunmuştur (n=112, %95,7). İlk duruşma olaydan ortalama 225 ±59 gün (minimum 110, maksimim 380) sonra yapılmış ve 73dava tek celsede karara bağlanmıştır (%62,4).Tüm davalar değerlendirildiğinde, olaydan ortalama 284 ±105 gün (minimum 150, maksimim 640) sonra yargı sürecinin tamamlandığı görülmektedir. Başvuruların%82,1'inde (n=115), dava açılan olayların ise hemen hepsinde (n=115, %99,1) failin suçlu bulunduğu görüldü. Davaların %78,3'ünde (n=90) para cezasına hükmedilirken ortalama para cezası miktarı 4.251,60 ±2.163,92 TL'dir. Hapis cezasına hükmedilen 21 davada (%18,3) ortalama ceza süresi 247,9 ±145,8 gündür (minimum 37, maksimum 730 gün).Davaların seyri sırasında sadece bir davada tutuklu yargılama yapılmış ve sadece o davada karar infaz edilmiştir. Diğer davalarda ise kararın açıklanması geri bırakılmıştır. Sonuç: Beyaz Kod uygulaması ile başlayan hukuki süreç oldukça uzundur, hukuki süreç boyunca mağduru failden koruyacak tutuklama gibi tedbirler hemen hiç bir zaman uygulanmamaktadır ve her ne kadar hukuki süreç sonunda failin suçu çok yüksek oranda mahkemece sabit bulunsa da failin cezası hemen hiçbir zaman infaz edilmemektedir. Bu durum, Beyaz Kod uygulaması ile beraber düşünüldüğünde dahi yasal yaptırımların sağlık çalışanlarına yönelik şiddetin önlenmesindeki caydırıcı etkisinin oldukça sınırlı olacağını göstermektedir. Anahtar sözcükler: sağlık sektörü, şiddet, beyaz kod, hukuki süreç