Pediatrik Hastada Endotrakeal Tüp Seçiminde Ultrasonografik Ölçüm Ve Kaf Kaçak Değerlendirmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HARBİYE BÜŞRA FİLİK
Danışman: Hülya BAŞAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş-Amaç Pediatrik hastalarda uygun endotrakeal tüp (ETT) boyutunun seçilmesi, etkin ventilasyonun sağlanması ve havayolu komplikasyonlarının azaltılması açısından önemlidir. Yaşa dayalı formüller klinik pratikte sık kullanılmakla birlikte, bireysel subglottik çap farklılıklarını her zaman yansıtmayabilir. Bu çalışmada, 4-12 yaş aralığında elektif kulak burun boğaz (KBB) cerrahisi geçiren pediatrik hastalarda, klinik rutin doğrultusunda Cole formülünden 0,5 mm küçük seçilen kaflı spiralli ETT boyutlarının ultrasonografi (USG) ile ölçülen subglottik trakeal çapla uyumunun değerlendirilmesi amaçlandı. Ayrıca kantitatif kaf kaçak testi (qtCLT) ile tüp uygunluğunun objektif olarak incelenmesi ve perioperatif-postoperatif havayolu komplikasyonlarıyla ilişkisinin araştırılması hedeflendi. Materyal-Metod Bu prospektif gözlemsel çalışmaya, Kasım 2025-Nisan 2026 tarihleri arasında ASA I-II grubunda yer alan, 4-12 yaş aralığında elektif KBB cerrahisi geçiren 60 pediatrik hasta dahil edildi. Entübasyon öncesinde maske ventilasyonu sırasında, baş nötral pozisyona getirilerek lineer prob ile krikoid kartilaj düzeyinden transvers planda subglottik trakeal çap ölçümü yapıldı. Ölçülen çap, izin verilebilir maksimum ETT dış çapı olarak kabul edildi. Tüm hastalarda klinik rutin doğrultusunda Cole formülünden 0,5 mm küçük iç çaplı kaflı spiralli ETT seçildi. Entübasyon sonrası kaf basıncı, klinik kaçak bulguları, tüp ilerletilmesi sırasında direnç, tüp değişimi gereksinimi ve ventilasyon yeterliliği kaydedildi. qtCLT için kaf şişik ve kaf sönük koşullardaki ekspiratuvar tidal volüm farkı kullanılarak kaçak volümü ve kaçak yüzdesi hesaplandı. Postoperatif erken dönemde ıkınma, öksürük, stridor, desatürasyon, laringospazm, bronkospazm ve reentübasyon gereksinimi değerlendirildi. Bulgular USG ile hesaplanan tüp boyutu ile klinikte seçilen tüp boyutu arasında yüksek düzeyde uyum saptandı. Hastaların %61,7'sinde (n=37) seçilen tüp uygun bulunurken, %13,3'ünde (n=8) tüp değişimi gerekti. Tüp değişimlerinin %62,5'i direnç, %37,5'i ise hava kaçağı nedeniyleydi. Klinik olarak tüp değişimi gereken hastalarda son kullanılan tüp boyutu ile USG önerisi arasındaki uyum daha da arttı. Uygun olmayan tüp grubunda kaçak volümü uygun tüp grubuna göre anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu. Benzer şekilde kaçak yüzdesi de uygun olmayan tüp grubunda daha yüksekti. Uygun olmayan tüp grubunda tüp ilerletilmesi sırasında direnç, tüp değişimi gereksinimi ve yüksek kaf basıncı daha sık izlendi. Postoperatif dönemde ıkınma, öksürük, stridor, desatürasyon, laringospazm ve bronkospazm uygun olmayan tüp grubunda daha sık görüldü. Hiçbir olguda reentübasyon gereksinimi veya taburculuğa kadar uzanan majör havayolu komplikasyonu gelişmedi. Sonuç Bu çalışmada, klinik rutin doğrultusunda yaşa göre seçilen kaflı spiralli ETT boyutlarının USG ile hesaplanan tüp boyutu ile yüksek uyum gösterdiği bulunmuştur. Tüp değişimi sonrası uyumun artması, USG'nin yalnızca başlangıç tüp seçiminde değil, klinik uygunsuzluk durumunda karar sürecini destekleyebilecek tamamlayıcı bir yöntem olabileceğini düşündürmektedir. Uygun olmayan tüp grubunda kaçak volümü, kaçak yüzdesi, direnç gelişimi, tüp değişimi gereksinimi, yüksek kaf basıncı ve postoperatif havayolu olaylarının daha sık görülmesi, tüp-havayolu uyumunun hem intraoperatif ventilasyon hem de erken postoperatif havayolu güvenliği açısından önemli olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, pediatrik KBB cerrahisi geçiren hastalarda yaşa dayalı formüller pratik bir başlangıç yöntemi olarak değerini korumakla birlikte USG ile subglottik çap ölçümü ve qtCLT ile desteklenen çok parametreli değerlendirme uygun ETT seçimine katkı sağlayabileceği kanaatine varılmıştır. Çalışmamızda kaçak volüm, kaçak yüzdesi ve postoperatif komplikasyon sonuçları beraber değerlendirildiğinde pediatrik KBB cerrahisi olgularında yaşa dayalı formüller yerini korumakla birlikte ultrasonografik çap ölçümünün tüp uygunluğunu daha objektif bir biçimde belirttiği sonucuna varılmıştır. Anahtar kelimeler: Pediatrik havayolu, endotrakeal tüp, ultrasonografi, subglottik çap, kantitatif kaf kaçak testi.