Maternal postpartum depresyonun bebeklerde nörobilişsel gelişime etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAĞCILAR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP ALCALI
Danışman: Murat ALTUNTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, annelerde postpartum depresyonun risk faktörlerinin belirlenmesi, maternal postpartum depresyonun bebeklerin antropolojik ve nörobilişsel gelişimine olası etkisini araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışma tek merkezli, gözlemsel, tanımlayıcı ve kesitsel bir araştırma şeklinde planlanmıştır. Araştırmada Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ve Yenidoğan Poliklinikleri tarafından 01.01.2022-31.12.2022 tarihleri arasında takip edilen 0-1 yaş arası bebek sayısı 12363 olarak tespit edilmiştir. Evrenden basit rastgele örneklem çekme metodu ile % 95 güven, %5 hata payı gözetilerek yapılan hesaplamada 01.09.2023-01.10.2023 arasında alınması gereken asgari anne-bebek sayısı 280 olarak bulunmuştur. Bu doğrultuda çalışmamızın dahil edilme kriterlerini karşılayan 280 hastaya ulaşılmıştır. Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği (EDSDÖ), Denver 2 Gelişimsel Tarama Testi ve tarafımızca oluşturulan Sosyo-Demografik Veri Formu katılımcılara yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanmıştır. Çalışma verilerinin analizinde NCSS (NumberCruncher Statistical System) programı kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmamız sonucunda; annelerin 54'ünde (%19,3) PPD (Postpartum Depresyon) saptanmış olup EDSDÖ toplam puan ortalaması 7,87±4,86 olarak tespit edildi. Doğum sonrası depresyonu olan ve olmayan annelerin bebeklerinin yaşları kıyaslandığında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. EDSDÖ kesme değeri 12 ve üstü alınarak PPD oranı %19,3 olarak belirlenmiştir. EDSDÖ baz alınarak PPD varlığıyla istatistiki anlamlı ilişkisi olduğu belirlenen faktörler; evlilik yaşı, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi, sosyoekonomik durum, bebek sırası, düşük öyküsü, istenmeyen gebelik, geçirilmiş depresyon öyküsü, bebekten ayrı kalma durumu, anne sütü alma durumu, bebekle geçirilen zaman, destek alma durumu ve psikolojik destek alma durumu olarak tespit edildi. Denver 2 testine göre PPD olan annelerin bebeklerinin kaba motor gelişiminin, ince motor gelişiminin, dil gelişiminin ve kişisel sosyal gelişiminin olumsuz etkilendiği tespit edildi. Denver 2 testine göre bebeklerin kişisel sosyal gelişimlerini olumsuz etkilediği belirlenen faktörler; anne eğitim düzeyi, anne sütü alma durumu, bebekle geçirilen zaman ve bebek sırası olarak tespit edildi. Sonuç: Postpartum depresyon, bebeğin bakım verenine en çok ihtiyaç duyduğu ilk bir yıllık süreçte, annenin ebeveynlik becerilerine negatif etkide bulunabilmesi olasılığı nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunu olarak görülmelidir. Sağlık izlemi sırasında PPD'nin ve bununla ilişkili faktörlerin belirlenmesi anne sağlığı ve çocuk gelişimine etki eden önlenebilir ve düzeltilebilir faktörler ile ilgili politikalar geliştirilmesini sağlayacaktır. Bu noktada aile hekimliğinin bütüncül ve biyopsikososyal yaklaşıma sahip olması ve hastaların gebelik dönemlerinde rutin takiplerinde hekim tarafından görülmeleri, danışmanlık alabilmeleri oldukça anlamlı ve değerlidir. Bu takipler sırasında anne ve baba adaylarının peripartum dönemde ortaya çıkabilecek sorunlar hakkında detaylı olarak bilgilendirilmesi hem toplumdaki bilinçli bireylerin oranını hem de PPD'nin tedavi olanağını artıracaktır. Anahtar Kelimeler: Doğum sonrası depresyon, bebeklerde nörobilişsel gelişim