Yoğun bakım hastalarında basınç ülserini öngörmede Braden skorlama sistemi ile SOFA, APACHE II ve SAPS II skorlama sistemlerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PETEK ÜNAL BORAN
Danışman: Osman EKİNCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Yoğun bakım hastalarında basınç ülserleri önemli bir mortalite ve morbidite nedeni olmasına rağmen, basınç ülserini öngörmede dünyada en yaygın kullanılan skorlama sistemleri yoğun bakım şartlarına uygun olarak hazırlanmamıştır. Bu skorlama sistemleri daha çok servisteki hastaları öngörmede başarılı olmaktadır. Amacımız yoğun bakımda rutin kullanılan mortalite ve morbiditeyi öngörmede kullanılan Ardışık Organ Yetmezliği Değerlendirme Skoru (Sequential Organ Failure Assessment-SOFA), Akut Fizyoloji ve Kronik Sağlık Değerlendirmesi (Acute Physiology and Chronic Health Evaluation-APACHEII) ve Basitleştirilmiş Akut Fizyoloji Skoru (Simplified Acute Physiology Score-SAPS II) sistemlerinin, yoğun bakım hastalarında önemli bir mortalite ve morbidite nedeni olan dekübit ülserini öngörmede etkili ve güvenilir olarak kullanılıp kullanılamayacağını belirlemek, birbirlerine üstünlüklerini ve Braden skorlamasına üstünlükleri olup olmadığını tespit etmektir. YÖNTEM: Bu çalışma Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Kliniği'nde yapılmıştır. Çalışma prospektif bir tasarımdadır. Yoğun bakıma yatırılan hastalarda basınç yaralanması insidansları ve mortalite hızları hesaplanmıştır. Yoğun bakıma yatışı yapılan hastaların Braden, SOFA, APACHEII ve SAPSII skorlama sistemleri ile risk değerlendirmeleri yapılmıştır ve hastalar taburculuk anına kadar takip edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen hastaların basınç ülseri oluşumları ilk 28 gün boyunca takip edilmiştir. BULGULAR: Yoğun bakım yatışı yapılan 49 hastanın yaş ortalaması 64.79±15.57 (min=21-max=91)'dir. 49 hastanın %28.6'sında basınç ülseri gelişmiştir. Hastaların %30.6'sı izlem sırasında kaybedilmiştir. Hastaların geliş anı skorları için risk sınıflandırmalarına bakıldığında; APACHE II skoruna göre %26.5'i, SAPS II skoruna göre %49'u, Braden skoruna göre %69.4'ü yüksek riskli olarak sınıflandırılmıştır. Klinik izlemde basınç ülseri gelişen kişilerin yatış anı APACHE 12 II, SOFA ve SAPS II skorlarının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu, Braden skorunun ise anlamlı olarak düşük olduğu bulunmuştur (p<0.05). Basınç ülseri oluşumunda önemli olan faktörlere bakıldığında cinsiyet ve yoğun bakım kalış sürelerinin anlamlı olduğu bulunmuştur. Erkeklerde (%42.3) basınç ülseri oluşum oranlarının kadınlara (%13) göre yüksek olduğu, yoğun bakımda yatış süresi arttıkça basınç ülseri oranlarının arttığı bulunmuştur. SOFA skorundaki bir birimlik artışın basınç ülseri gelişme riskini 1.56 kat artırdığı bulunmuştur. APACHE II skoruna göre yüksek riskli (%53.8) olan kişilerde; düşük riskli (%19.4) olan kişilere göre basınç ülseri görülme oranlarının anlamlı olarak yüksek olduğu bulunmuştur. SAPS II ve Braden skorlarında yüksek ve düşük riskli kişilerde klinik izlemlerde basınç ülseri gelişme durumları arasında önemli bir farklılık olmadığı bulunmuştur. APACHE II, SAPS II, SOFA, Braden skorlarının basınç ülseri oluşumunu öngörmede tanısal geçerliliği değerlendirildiğinde; SAPS II ve SOFA skorunun tanısal değerinin olduğu ancak; orta düzeyde tanı aracı olduğu bulunmuştur. SONUÇ: APACHE II, SAPS II, SOFA, Braden skorlarının basınç ülseri oluşumunu tahmin etmede düşük geçerliliğe sahiptir.