İnflamatuar barsak hastalıklarında pankreas bozukluklarının sıklığı ve özelliklerinin analiz edilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ONAT MURT
Danışman: Sema BASAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: İnflamatuvar barsak hastalıklarında (İBH), pankreas hastalıkları nadir görülse de önemli klinik sonuçlara yol açabilir. Pankreatik etkilenmeler; akut veya kronik pankreatit, otoimmün pankreatit ve pankreatik ekzokrin yetmezlik gibi çeşitli tablolarda ortaya çıkabilir. Bu bozuklukların görülme sıklığı ve özellikleri ilgili literatür verileri seyrektir. Bu çalışmada IBH seyrinde görülebilen pankreatik hastalıklar ve özelliklerinin analiz edilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Retrospektif ve tanımlayıcı nitelikteki bu çalışmada, İBH tanısı ile takip edilen hastaların demografik ve klinik özellikleri, tedavi protokolleri, laboratuvar sonuçları ve görüntüleme bulguları incelenmiştir. Takip sürecince saptanan pankreatik hastalıklar (akut pankreatit, rekürren pankreatit, kronik pankreatit ve diğer) ve pankreas ile ilişkili laboratuar (pankreatik enzim yükseklikleri) ve radyolojik bulgular kaydedilerek veriler analiz edildi. Bulgular: İnflamatuar barsak hastalığı (İBH) olan hastalarda pankreatik hastalıkların demografik özelliklerini incelemek amacıyla 439 hasta dahil edildi. Hastaların yaş dağılımı 18 -85/yıl, %55,1ini erkekler (n:242) oluşt urmaktaydı. Ortalama BMI 21.69 ± 2,15 kg/m² idi. Ortalama takip süresi 65.85 ± 39,85 ay idi. Hastaların %54,4ü (n:239) ülseratif kolit, %44,9u (n:197) Crohn hastalığı ve %0,7si (n:3) indetermine kolit tanıları ile izlenmekte idi. Hastaların %98,6sı (n: 433) medikal tedavi altında idi. Takip süresince en sık görülen pankreas patolojisinin akut pankreatit olduğu saptandı (%14,1, n:62). Akut pankreatit etyolojisi değerlendirildiğinde, en sık nedenin İBH tedavisinde kullanılan ilaçlar (%46,7, n:29) olduğu saptandı. Hastaların %11,2'sinde (n:7) akut rekürren pankreatit saptandı. Hastaların yaklaşık üçte birinde (%29,8, n=131) asemptomatik pankreatik enzim yüksekliği, %13,2'sinde (n:58) akut pankreatit ile ilişkili radyolojik değişiklikler saptandı. Sonuç: Bu çalışmada İBH seyrinde en sık görülen pankreatik bozukluğun akut pankreatit olduğu saptandı. En sık akut pankreatit nedeninin ise tedavide kullanılan ilaçlar ile ilişkili olduğu saptandı. Bu bulgular, İBH tedavisinde ilaç yan etkileri açısından hastaların tedavi öncesi bilgilendirilmesi, tedavi başlanan olguların olası pankreatik yan etkiler açısından yakından izlenmesinin önemini vurgulamaktadır. Anahtar Kelimeler: İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı (İBH), Ülseratif Kolit, Crohn Hastalığı, Akut pankreatit, Rekürren pankreatit, Kronik pankreatit