Bazı mentha türlerinin ve tür içi çeşitlerinin fenolik bileşikleri ve antioksidan kapasitelerinin araştırılması, uçucu yağ eldesinden sonra kalan kalıntı ekstreleri ile kıyaslanması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FİTOTERAPİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ADEM ZORLU
Danışman: Mahfuz ELMASTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Amaç: Bu çalışmada, Mentha x piperita L. türünün 9 farklı kultivarı, Mentha x dumetorum Schult. ve Mentha arvensis L.'in toprak üstü kısımlarının %70 etanol ekstresinin (A grubu), uçucu yağ eldesi sonrası Mentha türlerinin katı kalıntılarının %70 etanol ekstresi (B grubu) ve atık su ekstrelerinin (S grubu) fenolik içerikleri ve antioksidan aktiviteleri de araştırılmıştır. Gereç ve Yöntem: Mentha türlerinin %70 etanol ekstresi (A), Uçucu yağ eldesi sonrası Mentha türlerinin katı kalıntıların % 70 etanol ekstresi (B grubu) ve atık su ekstreleri (S grubu) HPLC yöntemi kullanılarak 16 farklı fenolik bileşik içeriği analiz edilmiştir. Ekstrelerin antioksidan aktiviteleri, DPPH• ve ABTS•+ radikalleri giderme aktiviteleri, CUPRAC ve FRAP indirgeme gücü aktivite analizleri ile değerlendirildi. Fenolik bileşikler ile korelasyon analizleri gerçekleştirildi. Bulgular: A grubun da Mentha x piperita L. çeşitlerinin en yüksek fenolik bileşik içeriğine sahip olduğu tespit edilmiştir. Ana bileşen eriositrin olup, rosmarinik asit ve rutin takip etmiştir. Antioksidan aktivitelerde en yüksek aktivite M. piperita 'Yakima' ve M. piperita 'Swiss' çeşitlerinde gözlemlenmiştir. Katı kalıntı ve atık su ekstrelerinin, etanol ekstresine göre fenolik bileşik kaybı tespit edilmiştir. Mentha x piperita 'Granada' ve M. arvensis L. katı atık ekstrelerinde ise artış görülmüştür. Sonuç: Mentha x piperita L. çeşitlerinin fenolik bileşikleri ve antioksidan aktiviteleri tespit edilerek literatüre kazandırılmıştır. Uçucu yağ eldesi sonrası kalan kalıntı materyallerin analizleri yapılmıştır. Bunlar, fenolik bileşiklerin korunumu ve ticari potansiyelleri açısından önemli veriler sağlamaktadır. Bu atıkların eczacılık, kozmetik ve diğer sektörlerde katma değerli ürünlere dönüştürülmesi açısından önemlidir. Bu çalışmalar, Mentha türlerinin tam potansiyellerinin ortaya çıkarılmasını ve sürdürülebilir kullanım stratejilerinin geliştirilmesini sağlayacaktır ve gelecekte yapılacak araştırmalara önemli bir temel oluşturacaktır.