Semaglutidin ratlardan elde edilen izole aort ve mide preparatları üzerinde etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FARMAKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İREM GÖLTAŞ
Danışman: Hande Özge ALTUNKAYNAK
Özet:Amaç: Semaglutidin sistemik düzeydeki terapötik etkileri literatürde iyi tanımlanmış olmakla birlikte, doğrudan izole doku yanıtları ve etki mekanizmasına ilişkin veriler sınırlıdır. Bu tez çalışmasında, Glukagon Benzeri Peptid-1 (GLP-1) reseptör agonistlerinden biri olan semaglutidin izole sıçan aort ve mide dokuları üzerindeki etkilerinin ve olası etki mekanizmalarının araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada erkek Sprague Dawley sıçanlar kullanılmıştır. Sıçanlardan izole edilen torasik aort halkalar halinde, mide ise antrum ve corpus bölgelerinden şeritler halinde kesilerek izole organ banyosu sistemine asılmıştır. İzole organ banyosu sisteminde Krebs-Henseleit çözeltisi içinde 37°C'de %95 O₂ ve %5 CO₂ içeren gaz karışımı ile sürekli olarak havalandırılarak bu izole sıçan aort ve mide preparatlarına başlangıç gerimi uygulanmış ve sonrasında belirli aralıklarla taze Krebs-Henseleit çözeltisiyle yıkanarak dengelenmeye bırakılmıştır. Dengelenme sürecinin ardından, sırasıyla fenilefrin (PE, 10⁻⁶ M) ve karbakol (CCh, 10 µM) ile kasılan aort ve mide preparatlarına semaglutid kümülatif artan konsantrasyonlarda (10⁻¹⁰ – 3×10⁻⁷ M) uygulanmış ve oluşan yanıtlar kaydedilmiştir. Bir dizi deneyde ise semaglutide verilen izole aort ve mide şeridi yanıtları eksendin 3(9-39) (GLP-1 reseptör antagonisti), Nω-nitro-L-arjinin metil ester (L-NAME, endotelyal nitrik oksit sentaz inhibitörü), propranolol (beta-blokör) veya Compound C (AMPK inhibitörü) varlığında da değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler, ortalama ± standart hata şeklinde ifade edilmiştir. Gruplar arasında yapılan istatistiksel karşılaştırmalarda anlamlılık düzeyi P<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: İzole sıçan torasik aort ve mide şeritlerinde semaglutid konsantrasyona bağlı gevşeme yanıtı oluşturmuştur. İzole sıçan aort preparatlarında, L-NAME ve propranolol varlığında semaglutide verilen gevşeme yanıtı anlamlı olarak azalmıştır (P<0,05). Buna karşın, Compound C ve eksendin-3(9-39) inkübasyonu sonrasında izole sıçan aort preparatlarında semaglutide verilen gevşeme yanıtı istatistiksel olarak anlamlı şekilde değişmemiştir. Eksendin-3(9–39) ile inkübe edilen izole sıçan mide (corpus) şeritlerinde semaglutide verilen gevşeme yanıtı yüksek konsantrasyonlarda istatistiksel olarak anlamlı şekilde azalmıştır (P<0,05). İzole sıçan mide (antrum) şeritlerinde ise L-NAME ile inkübe edilen preparatlarda semaglutide v verilen gevşeme yanıtlarının yüksek konsantrasyonlarda anlamlı olarak inhibe edilmiştir (P<0,05). Buna karşın eksendin-3(9–39) varlığında semaglutidin gevşeme yanıtları istatistiksel olarak anlamlı düzeyde değişmemiştir. Sonuç: Semaglutidin izole sıçan aort preparatlarında oluşturduğu gevşeme yanıtının endotel ve nitrik oksit bağımlı olduğu ve bu yanıtta beta-adrenerjik reseptörlerin de rol oynadığı gösterilmiştir. Buna ek olarak, semaglutidin izole sıçan mide (corpus ve antrum) preparatları üzerinde de gevşetici etki oluşturduğu ve bu gevşeme yanıtında nitrik oksit veya GLP-1 reseptörlerinin katkısı olduğu ortaya konmuştur.