Üreme çağındaki kadınlarda obezite varlığına göre fizik aktivite ve egzersiz tutumunun değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL GAZİOSMANPAŞA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASIN MENGİ
Danışman: Okcan BASAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Obezite tüm dünyada gittikçe artan kronik bir hastalıktır. Sedanter yaşam koşulları, beslenme tarzı, modern şehir hayatı gibi faktörler obeziteyi arttıran faktörlerdir. Çalışmamızda üreme çağındaki kadınların fiziksel aktivite seviyeleri, obezite durumu, egzersiz algı inancı ve tutumu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Çalışma Ocak 2021- Nisan 2021 tarihleri arasında Gaziosmanpaşa Eğitim Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran 15-49 yaş arası kadınlarda Godin Boş Zaman Aktivite Ölçeği kullanılarak fiziksel aktivitenin, Beden Kitle İndeksi (BKİ) ölçümlerine göre obezite sıklığının ve Egzersiz Yarar/Engelleri Ölçeği'ne göre egzersiz algı inançlarının değerlendirilmesi amacıyla yüz yüze anket ile sorgulanmıştır. Egzersiz Engel/Yarar algısını ve boş zaman fiziksel aktivite düzeyini etkileyen faktörleri açıklamaya yönelik regresyon analizi yapılmıştır. Veri analizinde SPSS 22.0 programı kullanılmış, anlamlılık sınırı p<0,05 kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 34,00±9.04 yıl olan 529 kadın dahil edilmiştir. Olguların %68,6'sı (n=363) evli, %33,5'u (n=177) üniversite mezunu ve %48,6'sı (n=257) ev hanımı idi. Katılımcıların yaklaşık yarısının herhangi bir zamanda (%45,6 ile) spor salonuna gittiği tespit edildi. Olguların %75,6'sının (n=400) spor yapmak için bireysel imkanlarını kullanmayı tercih ettiği, %24,4'ünün (n=129) ise profesyonel bir spor salonuna giderek spor yaptığı görüldü. Obezite sıklığı %19,5 olup, boş zaman fiziksel aktivite düzeyi açısından %39 sedanter düzey aktivite bulundu. Obez olan kadınlarla olmayanlar karşılaştırıldığında; obezlerde egzersiz engel algısının (p=0,037; Z=-2,087) obez olmayanlarda ise egzersiz yarar algısının anlamlı düzeyde daha yüksek (p=0,038; Z=-2,080) olduğu gözlendi. Godin Boş Zaman Aktivite düzeyi obezlerde non-obezlere göre anlamlı olarak daha düşük bulundu (p=0,029; Z=-2,190). Godin Fiziksel Aktivite düzeyi ile yaş arasında (r=-0,147; p=0,002), BKİ (r=-0,202; p=0,000) ve egzersiz engel algısı (r= -0,147;p=0,002 ) arasında ters ilişki olduğu görüldü. Evli kadınlarda bekarlara göre (p=0,127; Z=-1,528) daha yüksek Godin Boş Zaman Aktivite skoru izlendi. Spor salonuna gidenlerin Godin Boş Zaman Aktivite düzeyi kendi imkanı ile spor yapanlara göre daha yüksek (p=0,000; Z=-5,781) saptandı. Yapılan basit doğrusal regresyon analizinde; olguların fiziksel aktivite düzeyine Egzersiz Engel algısının, Egzersiz Yarar algısının ve BKİ'nin istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu (sırasıyla p= 0,039, p=0,000; p=0,002) fakat yaşın istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı (p=0,282) belirlenmiştir (F = 10,974 p <0,001, R² = 0,27). Sonuç: Egzersiz yapmakla ilgili obez bayanların yarar inancının daha yüksek, fiziksel aktivite düzeyinin ise daha düşük olması yarar inancının fiziksel aktiviteyi arttırmada tek başına yeterli olamayacağını göstermiştir. Kadınlarda obezite oranını azaltmak ve sağlık için yeterli fiziksel aktivite düzeyini sağlayabilmek için engel algısı azaltılmalı, yarar algısı artırılmalıdır. Bunun için eğitim, sağlık ve toplumsal bağlamda çalışmalar yapılmasına ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Egzersiz, obezite, beden kitle indeksi, Godin boş zaman egzersiz anketi, Fiziksel Aktivite