Acil serviste karbonmonoksit zehirlenmesinde hiperbarik oksijen tedavisi endikasyonlarını belirlemede oksijen saturasyon GAP'in rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: VAHDET IŞIKOĞLU
Danışman: Ramazan KÖYLÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMESİNDE HİPERBARİK OKSİJEN TEDAVİSİ ENDİKASYONLARINI BELİRLEMEDE 'OKSİJEN SATURASYON GAP'IN ROLÜ Giriş Karbon monoksit (CO), karbonun genellikle tamamlanmamış yanması sırasında üretilen renksiz, kokusuz ve yüksek toksik bir gazdır. CO hızlıca alveollere difüze olur ve oksijenin hemoglobin ve hücresel oksidatif enzimler gibi esansiyel biyolojik bileşenlere afinitesinden çok daha yüksek afiniteye sahiptir. Pulse oksimetreler hastaların oksijenizasyon durumlarını hızlı bir şekilde değerlendirmek için acil servislerde yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Ancak pulse oksimetrelerin CO varlığında arteriyel kan gazı (AKG) analizörlerine kıyasla yalancı yüksek sonuçlar verdiği ileri sürülmektedir. Pulse oksimetre ile AKG ile ölçülen oksijen satürasyonları arasında fark;oksijen satürasyon gap (OSG) şeklinde isimlendirilmiştir. CO zehirlenmesinde OSG'nin yükseldiği bildirilmiştir. Ancak, hiperbarik oksijen tedavisi (HBO) için hasta seçimindeki önemi daha önce değerlendirilmemiştir. Bu çalışmanın amacı OSG'nin HBO tedavi kararındaki etkisinin değerlendirilmesidir. Gereç ve yöntem Çalışmaya CO intoksikasyonu olan 141 hasta, yaşa ve cinsiyete göre eşleştirilmiş 50 sağlıklı kontrol dahil edildi. Tedavi öncesinde ve sonrasında pulse oksimetre ve AKG ile oksijen satürasyonları değerlendirildi. Hastalar normobarik oksijen tedavisi (NBO) veya HBO ile tedavi edildi. CO zehirlenmesinin nedeni, HBO tercih edilme nedeni, ekokardiyografi ve elektrokardiyografi bulguları kaydedildi. Tüm katılımcıların karboksihemoglobin seviyeleri (COHb) spektrofotometrik yöntemle değerlendirildi. Bulgular Hastaların %61'i (n=86) HBO tedavisi, %39'u (n=55) NBO tedavisi almıştı. Hastaların %95.3'ünde nörolojik bulgu varlığı, %12.8'inde kardiyak bulgu olması nedeniyle HBO tedavisi yapıldı. HBO ve NBO tedavilerinin %81.4'ü kış mevsiminde yapıldı. Hastaların %92.2'sinde CO zehirlenmesinin nedeni soba, %2.1'inde şofben, %2.1'inde kombi, %1.4'ünde nargile kullanımı, %0.7'sinde egzoz gazı maruziyeti, %1.4'ünde ise diğer nedenlerdi. Hastaların %56'sı bulantı-kusma, %45.4'ü baş ağrısı, %25.7'si baş dönmesi, %25.5'i senkop, %3.5'i sersemlik hissi, %2.1'i çarpıntı, %2.1'i nefes darlığı, %0.7'si göğüs ağrısı nedeniyle başvurdu. Hastaların başvurusu sırasında pulse oksimetre ile değerlendirilen oksijen satürasyonları kontrol grubuyla benzerken (p=0.66), AKG ile değerlendirilen oksijen satürasyonu kontrol grubundan daha düşüktü (p<0.001). Hastaların %20.6'sındaOSG %5 ve üzerindeyken, kontrol grubunun %2'sinde %5 ve üzerindeydi. OSG hastalarda kontrol grubuna kıyasla daha yüksekti (p<0.001). HBO tedavisi alan hastaların COHb seviyeleri NBO tedavisi alan hastalardan daha yüksekti (p<0.001), ancak HBO ve NBO tedavisi alan hastaların AKG veya pulse oksimetre ile değerlendirilen oksijen satürasyonları benzerdi. HBO ve NBO tedavisi alan hastaların OSG'si farklı değildi (p=0.87). Tedavi sonrasında, COHb seviyeleri HBO tedavisi alan hastalarda NBO alan hastalardan daha düşüktü (p=0.001). Sonuç CO zehirlenmesinde hem HBO hem de NBO etkili tedavi modaliteleridir. OSG'nin CO zehirlenmesinde tanısal değeri vardır. Ancak, HBO alacak hastaların seçiminde OSG'nin belirleyiciliği sınırlıdır. Anahtar kelimeler: CO zehirlenmesi, Hiperbarik, Normobarik, Oksijen satürasyon gap