İndüksiyon sonrası hipotansiyonun öngörülmesinde karotis arter düzeltilmiş akım zamanı ve dinamik arteriyel elastans
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ANESTEZİ VE REANİMASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE NAZ BÜYÜKKÖK
Danışman: Nilgün KAVRUT ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Genel anestezi indüksiyonu sırasında ve sonrasında görülen hipotansiyon yaygın görülen multifaktöriyel bir durumdur. Bu çalışmamızda genel anestezi indüksiyonu sonrası oluşan hipotansiyona bağlı gelişebilecek perioperatif olumsuz olayların önüne geçebilmek için hipotansiyonu öngörmede karotis arter düzeltilmiş akım zamanı (FTc) ve dinamik arteriyel elastansın (Eadyn) kullanılabilirliğini, sensitivite ve spesifitesini göstermek ve karşılaştırmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız prospektif, gözlemsel tipte bir çalışma olarak planlanmıştır. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde genel anestezi altında elektif intraabdominal cerrahi planlanan, 18-65 yaş arası 61 hasta dahil edildi. Hastaların operasyon odasına alınıp supin pozisyonda dinlendikten sonra ultrasonografi eşliğinde FTc değeri hesaplandı. Radial arter kateteri yerleştirildikten sonra kalibrasyonsuz nabız kontur analiz yöntemiyle çalışan monitör kullanılarak hemodinamik monitörizasyon sağlandı. Arteriyel kan basınçları ve kalp hızları başta olmak üzere bazal hemodinamik değerler kayıt altına alındı. Hastalardan genel anestezi indüksiyonu öncesi bir dakika boyunca altı ila sekiz kez derin nefes alıp vermeleri istenerek kaydedilen nabız basınç değişkenliği (PPV) ve atım hacmi değişkenliği (SVV) ölçümlerinin ortalaması alınarak PPV ve SVV oranı yani Eadyn değeri kayıt altına alındı. Rutin genel anestezi protokolü uygulanarak indüksiyon sonrası cerrahi uyarı gerçekleşmeden önceki ilk 10 dakika vital değerler kayıt altına alındı. Bulgular: Anestezi indüksiyonu sonrası toplam 33 (%54.1) hastada çalışma kriterlerindeki tanıma uyan hipotansiyon gelişti. Hipotansiyon gelişen hastaların karotis arter FTc değerleri hipotansiyon gelişmeyen gruba göre daha düşük olup gruplar arası anlamlı fark saptandı (p<0.0001). ROC eğrisi analizi, karotis arter FTc indeksi için %59.5'lik duyarlılık, %60.7'lik özgüllük ile 310.3'lik bir cut-off değerinde 0.773'lük bir tanısal doğruluk değeri olduğunu gösterdi (p<0.0001). Hipotansiyon gelişmeyen grubun medyan Eadyn değerleri gelişen gruba daha yüksek olmasına rağmen gruplar arasında anlamlı fark izlenmedi. Amerikan Anesteziyologlar Derneği fiziksel durum sınıflaması (ASA), yaş, cinsiyet, açlık süresi, oral ve iv sıvı alımı, sigara kullanımı açısından hipotansiyon gelişen ve gelişmeyen gruplar arasında anlamlı fark bulunamadı. Hipotansiyon gelişen grubun indüksiyon sonrası ikinci, üçüncü ve beşinci dakikada sistolik, diyastolik ve ortalama arter basıncı değerleri gelişmeyen gruba göre daha düşük ve gruplar arası anlamlı fark gözlendi (p<0.0001, p=0.003, p=0.001; p<0.0001, p=0.046, p=0.002; p=0.012, p=0.042, p=0.019 sırasıyla). Sonuç: Karotis arter FTc değeri; elektif intraabdominal cerrahi geçirecek ve yaş aralığı 18-65 olan hastalarda, genel anestezi indüksiyonu sonrasında gelişen hipotansiyonu öngörmede basit ve noninvaziv ölçülebilen başarılı bir göstergedir. Ayrıca spontan solunumda ve invaziv ölçülen Eadyn parametresinin, indüksiyon sonrası hipotansiyonu öngörememektedir ve spontan solunumda yararlılığını değerlendirmek için ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.