65 yaş üstü hastalarda konjuge pnömokok aşısının COVID-19 a karşı korumadaki etkinliği
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL GAZİOSMANPAŞA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İSA ÖRENÇ
Danışman: Ayşe BAHADIR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve amaç: COVID-19 pandemisi tüm dünyayı etkilerken, erken dönemde yapılan tüm çalışmalarda yaş ile hastalığın şiddeti ve mortalitesinin daha fazla olduğu saptanmış ve ileri yaş risk faktörü olarak bildirilmiş idi. Hastalığa ait spesifik bir tedavi olmaması aşı çalışmalarını hızlandırırken, hastalık için risk grubu olan kırılgan yaşlı nüfusta bağışıklama stratejileri de önem kazanmıştır. Çalışmamızda pandeminin ilk yılında COVID-19 aşısının uygulanmadığı dönemde, yaşlı hastalarda var olan konjuge pnömokok aşısı (KPA)'nın COVID-19'a karşı korumada etkinliğini, mortalite ve morbiditeye etki eden faktörleri saptamayı amaçladık. Gereç ve yöntem: Çalışmaya; Kayabaşı Murat Kızılkale Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı olan 65 yaş üstü 565 erişkin dahil edildi. Çalışma ülkemizde ilk vakanın tespit edildiği 11 Mart 2020 ile aşı kampanyasının başladığı 14 Ocak 2021 tarihleri arasında yapıldı. Hastaların retrospektif olarak boy, kilo, vücut kitle indeksi, eğitim durumu, yaşadığı yerdeki hane halkı sayısı, kronik hastalıkları ve sigara kullanım alışkanlıkları incelendi. Aynı zamanda bireylerin son beş yılda KPA ile aşılanmaya ilişkin kayıtları ve COVID-19 geçirme durumları değerlendirildi. COVID-19 ile enfekte olan hastaların toraks tomografilerindeki parankimal tutulumları CO-RADS skorlamasına göre sınıflandırıldı. COVID-19 geçiren kişilerde tanıyı takiben ilk bir aylık süredeki mortalite durumları değerlendirildi. Demografik bilgileri, tıbbi özgeçmiş veya aşılanma kayıtları eksik olan 45 birey çalışmadan çıkarıldı. İstatistiksel analiz için SPSS (Statistical Package for Social Sciences for Windows) 22.0 programı kullanıldı. Anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen 65 yaş üstü 520 erişkinin 203'ü erkek (%39,04) ve 317'si kadın (%60,96) idi. Yaş ortalaması 74,13±7,2 yıl (min:65, max:100) saptandı. Katılımcılardan 158'inin (%30,38) KPA aşısı mevcut iken, 362'sinde (%69,62) KPA aşısı bulunmamaktaydı. COVID-19 geçirme öyküsü 48 kişi (%9,23) de tespit edildi. COVID -19 bağlı 9 (% 32,1 ) kişi , COVID-19 dışı nedenlerden 19 (%67,8) olmak üzere toplam 28 kişi (% 5,38) öldü. Genel mortalitenin erkek cinsiyet ve malignite öyküsü olanlarda yüksek olduğu görüldü (p=0,001, p=0.016). KPA aşısı uygulananlar ile uygulanmayanlar arasında COVID-19 ile infekte olma ve buna bağlı mortalite, hastaneye ve yoğun bakım ünitesine yatış açısından anlamlı bir fark saptanmadı. Sonuç: Çalışmamızda 65 yaş ve üzeri grupta son beş yıl içinde KPA uygulanmış kişilerde, uygulanmayanlara kıyasla; COVID-19 ile enfekte olma ve buna bağlı mortalite, hastane ve yoğun bakım yatışları açısından anlamlı fark saptanmamıştır. COVID-19 vaka sayımızın az olması ve kontrol grubunun olmaması, çalışmamızın sınırlayıcı yönlerini oluşturmakla birlikte, 65 yaş ve üzeri popülasyonda viral enfeksiyonlara karşı KPA etkinliğini değerlendirmede literatüre katkı sağlayacağını düşünmekteyiz. İleri yaş grubunda bu konuda yapılacak randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: COVID-19, Konjuge Pnömokok Aşısı, 65 yaş üstü