Sağlık raporu talebi ile başvuran sürücü adaylarının sağlık okuryazarlığı ile temel ilk yardım bilgi düzeyi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA PERİŞAN EKER
Danışman: Hilal ÖZKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: İlk yardım, toplumdaki bütün bireylerin bilmesi ve gerekli durumlarda uygulamaktan kaçınmaması gereken uygulamalar bütünüdür. Sürücülerin trafikte ilk yardım gerektiren bir durumla karşılaşma olasılıkları da oldukça yüksektir. Sağlık okuryazarlığı ise DSÖ'ye göre sağlığın korunması ve geliştirilmesi için bireylerin sağlık ile ilgili bilgileri edinme, anlama ve kullanma becerisidir. Bu çalışmada polikliniğimize sağlık raporu talebi ile başvuran sürücü adaylarının, sağlık okuryazarlığı ile temel ı̇lk yardım bı̇lgi düzeyı̇ arasındakı̇ ı̇lişkı̇nin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırmamız kesitsel ve analitik tipte bir çalışmadır. 01.06.2023 ile 30.11.2023 tarihleri arasındaki 6 aylık periyotta Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine sürücü belgesi amaçlı sağlık raporu talebi ile başvuran 138 katılımcı ile yapılmıştır. Çalışma için gerekli idari ve etik kurul izni alınarak katılımcılardan çalışmaya katılma izni alınmıştır. Katılımcılara 15 soruluk sosyodemografik bilgi formu, 20 soruluk ilk yardım bilgi formu ve 12 soruluk "Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-Kısa Form"u olmak üzere toplam 47 soruluk bir anket uygulanmıştır. Elde edilen veriler istatistiksel analize tabi tutulmuştur. Tüm istatistiksel analizler IBM SPSS sürüm 25.0 (SPSS Inc., Chicago, Illinois, ABD) kullanılarak gerçekleştirilmiştir ve p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. BULGULAR: Çalışmada yer alan 138 katılımcının ortalama yaşının 30,42±10,56 (min=18, max=60), %62,3'ünün (n=86) 30 ve yaş altı olduğu, %58,7'sinin (n=81) kadın olduğu, %46,4'ünün (n=64) evli olduğu görülmüştür. Katılımcıların ilk yardım bilgi anketinden aldıkları ortalama puan 11,10±3,45 iken sağlık okuryazarlığı ölçeği-kısa formdan aldıkları ortama puan 32,13±8,89 bulunmuştur. İlk yardım bilgi anketi ile SOYÖ-KF indeks puanları (r=0.150, p=0.080) arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. İlk yardım bilgi puanı ile eğitim durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır (f=5.294, p=0.002). Eğitim durumu yüksek lisans/doktora olanların diğer gruplara kıyasla ilk yardım bilgi puanı daha yüksek bulunmuştur. SOYÖ-KF indeks puanları ile eğitim durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (f=0,881, p=0,453). SONUÇ: Sağlık raporu talebı̇ ile başvuran sürücü adaylarının sağlık okuryazarlığı ile temel ilk yardım bilgi düzeyı̇ arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Sürücü adaylarının ilk yardım bilgi düzeyi düşük-orta düzeydedir. Hem sürücü kurslarındaki hem de sürücü kursu dışındaki ilk yardım eğitimlerinin etkinliğinin sorgulanması önerilebilir. Bu eğitimlerin kalitesinin artırılması için yeni ve ortak düzenlenmeler getirilmesi önerilebilir. Sürücü adaylarının sağlık okuryazarlığı düzeyinin ise orta düzeyde olduğu söylenebilir. Sağlık okuryazarlığı düzeylerini artırmaya yönelik kurslar, kitle iletişim araçları vb. üzerinden ulusal çaba harcanması önerilebilir.