Septoplasti yapılan ratlarda konvansıyonel sigara ve elektronik sigara kullanımının mukoza iyileşmesi üzerine etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NEFİSE ÇOLAKOĞLU
Danışman: Ayşe Seçil KAYALI DİNÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, septoplasti operasyonu geçiren rat modellerinde konvansiyonel sigara ve e-sigara (elektronik sigara) kullanımının nazal mukozal iyileşme süreçlerine olan etkilerini karşılaştırmalı olarak incelemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmada başlangıçta toplam 30 adet sağlıklı Wistar Albino dişi rat kullanılmıştır. Ancak e-sigara grubundan bir rat eksitus olmuş, yedi rat ise yetersiz doku yapısı ve yapışıklıklar nedeniyle çalışma dışı bırakılmıştır. Sonuç olarak çalışma üç grupla tamamlanmıştır: Kontrol grubu (n=8), Sigara grubu (n=7) ve E-sigara grubu (n=7). Standart septoplasti prosedürü sonrası gruplar belirlenen protokollere göre maruziyete tabi tutulmuş ve 30. günde histopatolojik ve biyokimyasal analizler gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Hem sigara hem de e-sigara maruziyetinin nazal mukozal iyileşmeyi belirgin şekilde bozduğu saptanmıştır. Sigara grubunda hasarlı taraftaki epitel kalınlığı, kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede azalmış olup (34.41 ± 7.54 μm'ye karşı 48.11 ± 11.97 μm; p=0.0140), epitel kalınlık indeksi atrofik iyileşmeyi yansıtır şekilde 0.78 ± 0.27 olarak bulunmuştur (p=0.0350). Her iki maruziyet grubunda da hem intakt tarafta (sigara: p=0.0045, e-sigara: p=0.0043) hem de hasar tarafında (sigara: p=0.0465, e-sigara: p=0.0229) kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde silya kaybı izlenmiştir. E-sigara grubu, kontrol grubuna kıyasla en yüksek inflamatuar hücre infiltrasyonunu göstermiştir (intakt taraf p=0.0020, hasarlı taraf p=0.0473). Aynı grupta, intakt tarafta kontrol grubuna göre anlamlı goblet hücre hiperplazisi saptanmış (p=0.0190), ancak taraflar arası karşılaştırmada hasar tarafında dramatik bir azalma olduğu görülmüştür (p=0.0312). Ayrıca, e-sigara grubunda her iki tarafta da fibrozis oranları kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0.0175). Karar ağacı analizi, %86.4 doğruluk oranı ile plazma kotinin düzeyinin (%71.3 önem skoru) en kritik ayırt edici parametre olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç: Konvansiyonel sigara ve e-sigara kullanımı nazal mukozal iyileşmeyi epitel rejenerasyonu, mukosiliyer fonksiyon, inflamatuar yanıt, goblet hücre dinamikleri ve doku remodelasyonu düzeylerinde ciddi şekilde bozmaktadır. E-sigara konvansiyonel sigaraya alternatif değil, benzer veya bazı parametrelerde daha şiddetli patolojik değişikliklere yol açan zararlı bir maruziyet kaynağıdır. Her iki grup kullanıcısı da septoplasti öncesinde yüksek riskli hasta olarak değerlendirilmelidir.