Postsplenektomi hastalarda tromboz ve trombositoz gelişimi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HİLAL EBRU İŞİKAN
Danışman: Meltem AYLI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde herhangi bir sebep ile splenektomi yapılmış hastalarda splenektomi sonrası trombositoz ve tromboz gelişiminin/sıklığının incelenmesi, antikoagülan ve antiagregan profilaksi/tedavi kullanımları da değerlendirilerek uygun tedavi stratejilerinin geliştirilmesidir. Gereç ve Yöntem: Gülhane Eğitim ve Araştırma hastanesinde Ağustos 2016- Haziran 2022 tarihleri arasında splenektomi yapılmış olan hastalar retrospektif olarak incelendi. Genel cerrahi ve hematoloji bölümlerine başvurmuş, herhangi bir sebep ile splenektomi uygulanmış olan hastaların yaş, cinsiyet, splenektomi nedeni, ameliyat yöntemi, preoperatif ve postoperatif dönemdeki laboratuvar tetkikleri, postoperatif dönemde takiplerindeki trombosit sayıları, antikoagülan ve antiagregan kullanımları, tromboz gelişimi ve tromboz verileri hastanemize ait veri tabanından alınarak SPSS 25.0 programı aracılığıyla istatistiksel analizi yapılmıştır. Hastaların tanımlayıcı istatistikleri, preoperatif ve postoperatif dönemdeki laboratuvar verilerinin karşılaştırılması, tromboz sıklığı, tromboz saptanan hastalarda hangi endikasyon ile splenektomi yapıldığı, tromboz ile antikogülan tedavinin ilişkisi, tromboz ile antiagregan tedavinin ilişkisi, antikogülan ve antiagregan tedavi kullanımı ve süreleri açısından verilerin analizi yapılmıştır. Bulgular: Çalışmaya 213 hasta dahil edilmiştir. Çalışmada taranan hastalardan %57,7'ü erkek, %42,3'ı kadındı, hastaların ortalama yaşı 50,6 ± 17,8, en küçük yaş 19, en yüksek yaş ise 90'dı.Hastaların % 21,6'sına travma, % 47,5'ine non-hematolojik malignite, % 9,8'ine hematolojik benign hastalık, % 12,4'üne hematolojik maligniteler ve %8,7 hastaya diğer etiyolojiler sebebi ile splenektomi yapıldığı tespit edilmiştir. Splenektomi öncesi (Preoperatif değerler) ile postoperatif ilk 24 saatteki değerlerin karşılaştırılmasında postoperatif WBC (White blood cell), nötrofil sayısı, MPV (mean platelet volüme), H-CRP (high sensitivity c-reactive protein), CRP (c-reactive protein) değerleri preoperatif değerlere göre istatistiki olarak anlamlı yüksek, hemoglobin ve hematokrit ise anlamlı düşük saptanmıştır. Hastaların preoperatif trombosit pik değerinin ortalaması 746,19± 312,23 x 103/mikrolitre, postoperatif trombosit sayısının pik seviyeye ulaştığı gün ortalaması 54 ± 137,58 gündür. Preoperatif ve postoperatif trombosit değerlerinin çeşitli zamanlardaki karşılaştırılmasında postoperatif 1.hafta, 1.ay, 6.ay platelet değerleri preoperatif döneme göre daha yüksek bulunmuştur, ayrıca bu takiplerdeki trombosit/MPV oranları da preoperatif değere göre yüksek saptanmıştır. Splenektomi nedenlerine göre postoperatif trombosit sayısı ve trombosit/MPV oranlarının preoperatif dönem ile karşılaştırılmasında da özellikle nonhematolojik malign hastalığı olanlar ve buna bağlı tüm malign hastalarda postoperatif değerler preoperatif değerlere göre çesitli dönemlerde yüksek saptanmıştır. Hastaların %6,8'inde postsplenektomi tromboz saptanmış olup, tromboz saptanan hastaların %50 sinde derin ven trombozu, %25'inde portal ven trombozu, %12,5'inde pulmoner tromboz ve yine %12,5'inde ise yüzeyel ven trombozu saptanmıştır. Normal popülasyonda ise derin ven trombozu ve pulmoner emboliyi içeren venöz tromboz insidansı %0,1'dir [1]. Tromboz gelişen 8 hastada splenektomi yapılmasına sebep olan endikasyonlara bakıldığında %50 sinde travma, %25 inde malignite, %12,5 hastada ITP (İmmün Trombositopenik Purpura) ve %12,5 hastada diğer sebeplere bağlı splenektomi yapıldığı tespit edilmiştir. Çalışmada hastaların %90'ında antikoagülan kullanımı saptanmıştır ve bu hastaların %91.7'sinde antikoagülan kullanımı postoperatif dönemdir, hastaların %37.5'inde antiagregan kullanımı saptanmış ve bu hastaların %88.9'unda antiagregan tedaviye postoperatif dönemde başlandığı tespit edilmiştir. Sonuç: Splenektomi sonrası trombositoz sık görülen bir bulgudur, aynı şekilde splenektomi sonrası tromboz insidansında da artış olduğu bilinmektedir. Postsplenektomik dönemde artmış tromboz eğiliminde trombositozun rolü olup olmadığı ise halen belirsizliğini korumaktadır. Bu çalışmada da postsplenektomik dönemde takip edilen hastaların çeşitli zaman dilimlerinde trombosit sayısında artış olduğu saptanmıştır, yanısıra bu olgudaki tromboz sıklığı ise literatürdeki bazı çalışmalar ile benzer bulunmuştur. Çalışmamızın sonuçları ile postsplenektomi trombositoz ile tromboz gelişimi arasında direkt bir ilişki saptanmamıştır. Ancak bu konu ile ilgili daha fazla hasta sayıları ile yapılan klinik çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.