Adölesan dönemde PCOS tanılı hastalarda over morfolojisinin ve total ovaryan volümün androjenler ve insülin direnci ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAĞCILAR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALE AĞIRMAN TUNÇ
Danışman: Hakan GÜRASLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: PCOS (Polycystic Ovary Syndrome) klinik ve/veya biyokimyasal olarak hiperandrojenizmin varlığı, adet düzensizliği ve polikistik over morfolojisi şeklinde izlenen, adölesan dönemde %6–18 prevalansla görülen önemli bir endokrin bozukluktur. PCOS bozulmuş obezite, insülin direnci gibi metabolik riskler taşır. Bu çalışmada adölesan tanı kriterinde yer almayan over morfolojisinin bu metabolik riskleri öngörmedeki yerinin gösterilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Biz çalışmamızda 30.11.2024-25.04.2025 tarihleri arasında Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi Adölesan Polikliniği'nde gerekli klinik ve laboratuar incelemeleri sonrası PCOS tanısı alan 98 adölesan hasta değerlendirildi. Transabdominal USG ile over volümü ölçümü yapıldı. Ardından overlerin periferal dizilim varlığı ve yokluğuna göre hastalar 2 gruba ayrıldı ve periferal dizilim olanlarda over ve stroma yüzey alanı ölçümü yapıldı. S/A (Stroma yüzey alanının over yüzey alanına oranı) hesaplandı. Bu ultrason verileriyle (over volümü, periferal dizilim varlığı, over ve stroma yüzey alanı ölçümü), hastaların demografik bilgileri, menarş yaşı, mFG (modifiye Ferriman Galwey) skoru ve tanı sürecinde yol gösteren klinik bulgular ile laboratuvar sonuçlarının birbirleri ile olan ilişkileri ortaya konuldu. İnsülin direncinin belirlenmesi amacı ile laboratuvar parametrelerinden yararlanılarak HOMA indeksi kullanıldı. Verilerin analizi IBM SPSS Statistics ver. 25 (IBM Corporation, Armonk, NY, USA) paket programında yapıldı. p<0,05 için sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Ultrasondaki morfolojik özellikler (over hacmi, periferal dizilimin olup olmaması, S/A oranı) ile hastaların LH/FSH, total testosteron gibi hormonal değerleri; insülin düzeyi, lipid düzeyi gibi metabolik değerler ve mFG, VKİ (Vücut Kitle İndeksi) arasında korelasyon izlenmedi. İnsülin direnci ile over hacmi, periferal folikül dizilimi ve S/A oranı arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. Buna karşın, insülin direnci ile VKİ ve HbA1c arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde korelasyonlar bulunurken (p<0,001), HDL kolesterol ile insülin direnci arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönde bir korelasyon gözlendi (p<0,01). Ancak over hacmi ile over yüzey alanı, stroma yüzey alanı ve folikül sayısı arasında anlamlı ve aynı yönlü korelasyon saptandı (p<0,0019). VKİ ile S/A oranı arasında aynı yönlü, anlamlı bir korelasyon bulundu (p=0,019). Diğer değişkenlerle S/A oranı arasında anlamlı bir ilişki gözlenmedi. Periferal dizilimi olanların olmayanlara göre istatistiksel anlamlı olarak folikül sayısı fazla izlenmiştir (p= 0,011). Total kolesterol düzeyinin, periferal dizilimi olan olgularda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fazla olduğu belirtilmiştir (p=0,038). Total testosteron, prolaktin, progesteron ve HDL düzeyleri ile menarş sonrası geçen süre arasında anlamlı ve aynı yönlü korelasyonlar saptandı (p < 0,05). Sonuç: Bu çalışmada, ultrasonda elde edilen morfolojik bulgular (over volümü, periferal dizilim varlığı, over ve stroma yüzey alanı ölçümü) ile hastaların takiplerinde görülen androjen ve insülin direnci arasında korelasyon olmadığı görülmüştür. Bu durum tanı alan hastalarda androjen seviyeleri ve insülin direnci seviyelerini öngörmede ultrason verilerinin yol gösterici olmadığını göstermektedir. Ancak daha geniş hasta gruplarında yapılacak uzun soluklu araştırmaların yol gösterici olabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: PCOS, Adölesanlarda PCOS, morfoloji, over morfolojisi, over periferal dizilim