Duchenne musküler distrofi tanılı pediatrik kas hastalarında pıhtılaşma bozukluklarının HMGB1 ve SCUBE1 ile değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLİZAR YILDIRIM
Danışman: Sultan AYDIN ASLANTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Duchenne musküler distrofi (DMD), distrofin gen mutasyonları sonucunda ortaya çıkan X'e bağlı resesif kalıtım (XR) gösteren ağır kalıtsal bir kas hastalıktır. Hastalık ilerledikçe artan kas güçsüzlüğü ve immobilizasyon sonucunda ortopedik, respiratuar, kardiyak ve hematolojik sorunlar ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle, DMD hastalarında hem primer hemostaz bozuklukları hem de tromboembolik riskleri değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kas Hastalıkları Merkezi'nde DMD tanısı ile takip edilen Ağustos 2023 ile Şubat 2024 tarihleri arasında başvuran 8-18 yaş arası 60 erkek hasta hastalık grubu olarak, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğinde bilinen kronik hastalığı olmayan, sağlam çocuk takibi yapılan 8-18 yaş arası 30 erkek çocuk sağlıklı kontrol grubu olarak çalışmaya dahil edildi. Hastalarda rutin kan kontrolü sırasında alınan hemogram parametreleri (HGB (hemoglobin), PLT (trombosit), WBC (Beyaz Küre Sayısı), MPV (Ortalama Trombosit Hacmi)), PT (Protrombin Zamanı Testi), APTT (Aktive Parsiyel Tromboplastin Zamanı Testi), D-dimer, fibrinojen değerlendirildi. HMGB1 (High Mobility Group Box 1) ve SCUBE1 (Signal Peptide-CUB-EGF Domain-Containing Protein 1) proteinleri için temin edilen özgül bir enzime bağlı immünosorbent test (ELISA) kiti kullanılarak çalışıldı. Bulgular: Çalışmanın kontrol grubundaki ortanca yaş değeri 153,5 ay (98 – 212 ay) , çalışma grubunda hastaların ortanca yaş değeri ise 147 ay (96 – 216 ay) idi. Kontrol ve çalışma grubu arasında hemogram parametrelerinin karşılaştırıldığında HGB ve MPV değerleri farklılık göstermez iken ortanca PLT değeri kontrol grubunda 304 000/mm3 iken, çalışma grubunda 317 000/mm3 (p=0,031), ortanca WBC değeri kontrol grubunda 6 800/mm3 iken, çalışma grubunda 9 000/mm3 (p=0,001) istatistiksel anlamlı olarak daha yüksek saptandı. Kontrol grubunda ortanca APTT değeri 26,55 msn iken, çalışma grubunda 24,45 msn istatistiksel anlamlı olarak azaldığı gösterildi (p<0,001). Kontrol grubunda ortanca D-dimer değerleri 188 (15 - 420) ng/mL iken, çalışma grubunda ortanca D-dimer değerleri 210 (48 - 12780) ng/mL arasında saptanmış olup istatistiksel anlamlı olarak çalışma grubunda yüksek D-dimer seviyeleri izlendi (p<0,001). Aksine kontrol grubunda ortalama fibrinojen değeri 259 ± 53,97 mg/dL iken, çalışma grubunda olanlarda 230,133 ± 62,918 mg/dL olup istatistiksel anlamlı olarak çalışma grubunda fibrinojen daha düşük saptanmıştı (p=0,035). Her iki grupta ise HMGB1 ve SCUBE1 protein seviyeleri benzerdi (p değerleri sırasıyla p=0,394 ve p=0,572). Çalışma grubunda HMGB1 ve SCUBE1 proteinleri ile diğer değişkenler arasındaki ilişki değerlendirildiğinde; DMD tanılı hastalarda SCUBE1 proteini artarken MPV değerinde azalma gösteren istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü zayıf bir ilişki vardı (r=-0,319, p=0,015). Hem diğer hemogram parametreleri hem de koagülasyon parametreleri ile HMGB1 ve SCUBE1 proteinleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Hastalığı ayırt etmede nicel değişkenler için yapılan Roc analizinde PLT değerinin ≥ 337000/mm3 (p=0,030), WBC değerinin ≥ 8200/mm3 (p=0,001), APTT değerinin ≤ 25,5 msn (p=0,001), D-dimer değerinin ≥ 190 ng/mL (p<0,001), ve fibrinojen değerinin ≤ 208 mg/dL (p=0,015) olması hastalığı göstermektedir. Hastalığı ayırt etmede HMGB1 ve SCUBE1 proteinleri için anlamlı bir auc değeri bulunmadı. Çalışma grubunda ise HMGB1 ve SCUBE1 ile HGB, PLT, WBC, MPV, PT, fibrinojen, ve D-dimer parametreleri arasında elde edilen standartlaştırılmış yol katsayıları istatistiksel olarak anlamlı değildi. HMGB1 ile APTT arasında ise HMGB-1 bir birim arttıkça APTT 0,129 birim azalmakta (p=0,003) ve SCUBE1 ile APTT arasında ise SCUBE1 bir birim arttıkça APTT 0,061 birim artmakta (p=0,009) olup standartlaştırılmış yol katsayıları istatistiksel olarak anlamlı idi. Sonuç: Çocukluk çağı kalıtsal kas hastalarında kanama veya tromboembolik olaylar için rutin tam kan sayımı, koagulasyon parametreleri, HMGB1 ve SCUBE1 proteinleri ile olan ilişkisini değerlendirerek koagülasyon bozukluklarını belirlemek, DMD gibi komorbit hastalıklar için erken koagulasyon bozukluğunu saptayıp erken tedavi etmek morbitide ve mortalite oranını düşürmek için önemli olacaktır. Anahtar Kelimeler: Duchenne Musküler Distrofi, HMGB1, SCUBE1, koagulopati