İmmünsüpresif tedavi planlanan hastaların tedavi öncesi hepatit B virüs taramalarında serolojik testlerin uygun şekilde istenip istenmediğinin değerlendirilmesi ve bu konuda yapılan eğitimlerin/uyarı sisteminin etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR BOZYAKA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİHAT TÜRKAN
Danışman: Selma TOSUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: HBV enfeksiyonu ileri tanı testleri ve yeni tedavi imkanlarına rağmen küresel bir halk sağlığı sorunu olmaya devam etmektedir. Hepatit B virüsü ile karşılaşmış olan hastalarda immünsüpresif tedavi sonrası reaktivasyon gelişebilmekte ve birçok komplikasyona neden olmaktadır. HBV reaktivasyonunun gelişmesini önlemek için immunsüpresif tedavi öncesi uygun HBV taraması yapılması büyük önem arz etmektedir. Hekimlerin tedavi öncesi HBV taramasına gereken önemi vermediği görülmektedir. Biz de bu çalışmamızda hastanemizde immünsüpresif tedavi öncesi uygun tarama oranlarını saptamayı ve verdiğimiz eğitimlerin- otomasyon sistemine eklediğimiz uyarı mesajlarının uygun tarama oranlarına etkisini görmeyi amaçladık. Gereç Yöntem: Çalışmamızda Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 2014 Ocak- 2020 Aralık tarihleri arasında Hematoloji, Onkoloji, Organ Nakil Birimi, Dermatoloji, Fizik Tedavi ve Nöroloji kliniklerinde farklı sebeplerle immünsüpresif tedavi başlanmış toplam 2330 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastane otomasyon sistemi (PROBEL) ve kliniklerin hasta takip dosyalarından hastaların klinik, yaş, cinsiyet, primer hastalık, tedavi ajanı, tedavi başlama zamanı, seroloji bakılma zamanı, HBsAg, Anti-HBc IgG, Anti-HBs, HBV DNA, ALT değerleri retrospektif olarak tarandı. HBsAg ve Anti-HBc IgG birlikte istenmesi uygun tarama olarak belirlendi. İmmünsüpresif tedavi öncesi tüm hastalardaki uygun tarama oranı ve kliniklere göre uygun tarama oranı incelendi. Hastanemizde 2017 yılında immünsüpresif tedavi uygulayan tüm hekimler için ortak bir eğitim toplantısı, 2019 yılında ise her branş için özel eğitim toplantıları yapılmıştı. Bunun yanında 2019 yılında otomasyon sistemine immünsüpresif tedavi öncesi HBV taramasını hatırlatıcı bir uyarı mesajı eklenmişti. Eğitimlerin ve otomasyon sistemine eklenen uyarı mesajının etkisinin görülmesi için hastalar tedavi başlama yıllarına göre 2016 ve öncesi, 2017-2018, 2019 ve sonrası olarak üç gruba ayrıldı. Yıllara göre tüm hastalarda uygun tarama oranı değişimi ve yıllara göre kliniklerdeki uygun tarama oranı değişimi incelendi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 2330 hastanın 1196 (%51,3)'sı uygun şekilde taranmıştı. Kliniklere göre uygun tarama oranlarına bakıldığında organ nakli kliniğindeki hastaların %88,7'sine, nöroloji kliniğindeki hastaların %86,0'ına, hematoloji kliniğindeki hastaların %72,6'sına uygun tarama yapılmıştı. Dermatoloji, fizik Tedavi ve onkoloji kliniklerinde uygun tarama oranları %50'nin altındaydı. Klinikler arasında anlamlı fark mevcuttu. Yıllara göre tüm hastalarda uygun tarama oranları incelendiğinde hastalarda eğitimler öncesi dönem olan 2016 ve öncesine göre 2017-2018 grubunda immünsüpresif tedavi öncesi uygun tarama oranı 3,1 kat, 2019 ve sonrası grubunda ise 3,6 kat artmış olarak saptandı (%27-%46-%65). Ayrıca 2019 ve sonrası grubunda uygun tarama oranı hem 2017-2018 hem de 2016 ve öncesi gruba göre istatistiksel olarak anlamlı yüksekti (p=0,000). Kliniklerin yıllara göre uygun tarama oranları incelendiğinde 2017 eğitimi sonrası organ nakli ve onkoloji birimi dışında tüm kliniklerin uygun tarama oranlarında artış olduğu saptandı. İkinci eğitimi ve otomasyon uyarı mesajı eklenmesini takiben 2019 ve sonrasındaki değişimine bakıldığında, tüm kliniklerin uygun tarama oranlarında 2017-2018 dönemine göre artış saptandı. Kliniklerdeki uygun tarama oranı değişimi incelendiğinde; dermatoloji biriminde %7,2'den %62,8'e, onkoloji biriminde %8,4'ten %48,1'e, hematoloji biriminde %78,8'den %87'ye, organ nakli biriminde %86,7 den %91,1'e, fizik tedavi biriminde %54,5'ten %61,5'e, nöroloji biriminde %57,1'den %97,6 'ya yükseldiği saptandı. Sonuç: Çalışmamızda görüldüğü gibi tüm hastalar değerlendirildiğinde immünsüpresif tedavi öncesi uygun HBV tarama oranları yeterli değildir. Hekimlerin tedavi öncesi HBV taraması farkındalığını artıracak eğitim, otomasyon sistemine eklenecek uyarı mesajı ve tüm diğer müdahalelerin çok kıymetli olduğunu düşünmekteyiz. Çalışmamızda hekimlerde farkındalık oluşturmak üzere verdiğimiz eğitimler ve uyarı mesajı sonrası uygun tarama oranlarında belirgin artış saptanmıştır. Özellikle her klinik için, o branşın kullandığı immunsupresif ajanların reaktivasyon risk sınıfını anlatan, güncel rehberlere göre tarama, takip ve tedavinin anlatıldığı özel toplantıların yapılması ve bu toplantıların belirli aralıklarla tekrarlanmasının istenilen tarama oranlarına ulaşmayı sağlayacağı kanaatindeyiz. Anahtar Kelimeler: Hepatit B, İmmünsüpresif Tedavi, Tarama, Reaktivasyon