Birinci basamakta grup A streptokoksik tonsillofarenjit tanısında centor tanı kriterleriyle hızlı antijen testinin antibiyotik reçetelendirme üzerine etkilerinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İLHAN SEYHAN
Danışman: Zuhal Aydan SAĞLAM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:A grubu beta-hemolitik streptokoklar (GAS), akut tonsillofarenjite neden olan en sık bakteriyel patojendir ve çocukluk çağında tüm vakaların %15-30'undan, yetişkinlerde ise %5-10'undan sorumludur. Tanı; klinik belirti ve bulgularla birlikte yapılan mikrobiyolojik testlerle konur. Hızlı antijen testi(HAT) ve boğaz kültürü hastalığın tanısal testleridir. Etkenin saptanmasında boğaz kültürü altın standart olmakla birlikte sonuçlanması 48-72 saat gibi uzun bir süre gerektirdiğinden bu dezavantaj olarak görülmektedir. Streptokokal enfeksiyonun ardından, otoimmüniteye bağlı olarak meydana gelen, akut poststreptokoksik glomerulonefrit (APSGN) ve akut romatizmal ateş (ARA) gibi komplikasyonlar gelişme ihtimali nedeniyle, GAS'ların hızlı tanı ve tedavisi önem kazanmıştır. Bakteriyel tonsillofarenjit tanısında çeşitli klinik bulgular ve semptomlar kullanılarak yapılan skorlama sistemleri geliştirilmiştir. GAS tonsillofarenjitinin hızlı tanısı amacıyla streptokok antijenlerini lateks aglütinasyon ya da immunoassay esasına dayanarak belirleyen ve kısa sürede sonuç veren testler kullanıma sunulmuştur. Bu testler ile hem yanlış tanının, hem de gereksiz antibiyotik tedavisinin önüne geçilmiştir. Bu çalışmamızda 01.12.2018-31.03.2019 tarihleri arasında İstanbul-Beyoğlu Halıcıoğlu Aile Sağlığı Merkezin de tonsillofarenjit tanısı alan 807 olguda Centor (McIsaac) klinik skorlamasının ve boğaz sürüntü örneklerinde GAS tespitinde hızlı antijen testinin(HAT) etkinliği, klinik kullanılabilirliğinin antibiyotik reçetelendirme üzerine etkilerinin retrospektif olarak araştırılması amaçlanmıştır. Tonsillofarenjit ön tanısı alan hastalara Modifiye Centor klinik skorlaması yapılmış tanı skor puanı 2 ve 3 olanlara hızlı antijen testi uygulanmıştır. Hastaların yaşları 2 ile 87 arasında değişmekte olup median yaş 22 olarak bulunmuştur. Tanı skoru 2 olan %14,7(n=119) ve tanı skoru 3 olan %16,5(n=133) olmak üzere toplam %31,2(n=252) hastaya HAT yapılmıştır. Hastaların %13(n=105) ünde HAT(+) iken %18,2(n=147) sinde HAT(-) sonuç vermiştir. HAT(+) olan hasta grubunda Modifiye Centor tanı skoru medyan değeri 3 iken, HAT(-) olan hasta grubunda 2 olarak bulunmuştur. Modifiye Centor skor puanı 0 olan %16,7(n=135) ve 1 olan %37,9(n=306) toplam %54,5(n=441) hastaya semptomatik tedavi verilmiştir. Skor puanı 2 ve HAT (-) olan %10,6(n=86) ile skor puanı 3 ve HAT(-) olan %7,5(n=61) toplam %18,2(n=147) hastaya yine semptomatik tedavi verilmiştir. Skor puanı 4 olan %12(n=97) ve 5 olan %2,1(n=17) toplam %14,1(n=114) hastaya direkt antibiyotik tedavisi başlanmıştır. Skor puanı 2 ve HAT(+) olan %4(n=33) ile skor puanı 3 ve HAT(+) olan %8,9(n=72) toplam %13(n=105) hastaya antibiyotik tedavisi başlanmıştır. Tanı skoru 0 ve 1 olan toplam %54,6(n=441) hastaya antibiyotik reçete edilmemiştir. Bu oran ile Modifiye Centor skorlamasının tonsillofarenjit tanısında hastaların yarısından fazlasına antibiyotik reçetelendirmeyi tek başına önlediği görülmüştür. Yine Modifiye Centor skoru kullanılarak yapılan HAT sonucu negatif çıkan %18,2(n=147) hastaya antibiyotik reçete edilmemiştir. HAT kullanımının da azımsanmayacak ölçüde antibiyotik reçetelendirmeyi önlediği görülmüştür. Sonuç olarak Modifiye Centor klinik skorlama ile HAT nin birlikte kullanımının %72,8(n=588) hastada antibiyotik reçetelendirmeyi önlediği saptanmıştır. Anahtar kelimeler: A grubu beta-hemolitik streptokoklar (GAS),Modifiye Centor klinik skorlama, Hızlı antijen testi (HAT), antibiyotik reçetelendirme.