Ankara Şehir Hastanesi Kardiyoloji polikliniği'ne başvuran koroner arter hastalığı tanısı almış hastalarda statin uyumu ve intoleransının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALİDE BETÜL DOĞAN
Danışman: Ender ÖRNEK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Koroner arter hastalığı (KAH) erişkinlik döneminin önemli mortalite ve morbidite sebeplerinden biri olmaya devam etmektedir. Son yıllarda gelişen ameliyat teknikleri ve perkütan koroner girişimlerdeki ilerlemelerle mortalite ve morbidite azalmıştır. KAH tanısı olan hastaların revaskülarizasyon işlemlerinin yanında yaşam tarzı değişikliği ve tıbbi tedavileri de önemli yer tutmaktadır. Bu noktada risk faktörlerinin kontrolünde önemli yeri olan LDL kolesterolün (LDL-K) hedef seviyeye düşürülmesi gerekmektedir. Statin grubu ilaçlar LDL-K seviyesini ve uzun dönemde mortaliteyi düşüren KAH tedavisinin önde gelen ilaçlarındandır. Ancak birçok hasta uzun vadede statin tedavisine uyum gösterememektedir. Araştırmamızda hedefimiz statin ilaç uyumu, intoleransı ve hedef kolesterol düzeylerine ulaşma sıklığı ile beraber statin ilaç uyumunu azaltan faktörleri araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız retrospektif gözlemsel bir çalışma olup 8 Mart 2023-30 Mayıs 2023 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi (AŞH) Kardiyoloji Kliniği'ne başvuran ve KAH tanısı olan 402 hasta üzerinde yapıldı. Hastaların dosyaları geriye dönük olarak incelendi, hastaların sosyodemografik özellikleri, başvuru anındaki şikayetleri, klinik, laboratuvar ve görüntüleme bulguları, hastalara uygulanan tedaviler ve izlem sonuçları ile ulusal reçete sistemi üzerinden düzenli statin reçeteleri olup olmadığı değerlendirildi. Aynı zamanda hastalarla poliklinik şartlarında olan görüşme sırasında eğitim düzeyleri sorulmuş olup, hastanın statin tedavisine uyumu, intoleransı ve bunlarla ilişkili parametreler değerlendirildi. Statin intoleransı belirten hastalardan kas ağrısı şikayeti olanlarda miyopati açısından gerçek intoleransı saptamak için, statin ile ilişkili kas semptomları klinik indeks (SAMS-CI) skoru hesaplandı. Verilerin analizi SPSS 23.0 ile yapıldı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 98 kadın, 304 erkek olmak üzere toplam 402 hastanın yaş ortalaması 64,7±9,1 olarak saptandı. Hastaların %97'sine koroner anjiyografi sonrası tanı konulmuştu. Hastaların 274 tanesi (%68,2) statin ilacını düzenli kullanıyorken 128 tanesi (%31,8 uyumsuzluk) ilacını düzenli kullanmıyor ve/veya hiç kullanmıyordu. Hastaların 13 tanesi (%3,2 intolerans) yan etki sebebiyle statin ilacına uyum gösterememiştir. Bunlardan 4'ü kas ağrısı nedeni ile intolerans tariflemiş olup yapılan SAMS-CI skoruna göre kas ilişkili gerçek intolerans 2 hastada (% 0,5) saptandı. Univariant ve binary logistik regresyon analizinde eğitim düzeyi düşük, kronik böbrek hastalığı (KBH) ve perkütan girişim sayısı az olan hastalarda statin uyumunun daha az olduğu bulundu. (p< 0,01, p=0,02 ve p=0,04) İleri yaş ve KAH tanı süresinin uzun olması ise sadece univariant analizde statin uyumsuzluğu ile ilişkili bulundu. (p= 0,02, p= 0,01) Statin uyumunu azaltan nedenlerin başında hekimlerin statin reçetesi yazmaması saptandı. Hastalarda perkütan girişim sayısı arttıkça statin ilacına uyumun arttığı saptandı. Statin tedavisini düzenli kullanan ve serum LDL-K düzeyi <55 gr/dl hedefinde olan hastalar ile LDL ≥55 gr/dl olan hastaların (n:274, %68) alt grup karşılaştırmasında sigara içmemek veya bırakmış olmak ile molekülden bağımsız olarak yüksek yoğunluklu statin tedavisi almanın hedef LDL düzeyine ulaşmak için anlamlı parametreler oldukları saptandı. Sonuç: LDL-K ateroskleroz oluşumu için önemli bir risk faktörüdür. KAH hastalarında en sık altta yatan patolojik süreç aterosklerozdur. KAH tanısı olan hastalarda LDL-K'nin hedef düzeye indirilmesi önemli bir tedavi modalitesidir. Bu amaçla statin grubu ilaçlar ilk etapta önerilen ve kullanılması elzem ilaçlardır. Araştırmamızda hedef kolesterol düzeyine ulaşma düşük, statin grubu ilaçlara uyumsuzluk yüksek, intolerans ise düşük bulundu. İlaç uyumsuzluğunun en sık nedenleri hekim kaynaklıdır. KBH, perkütan girişim sayısı az olan ve eğitim düzeyi düşük olan hastalarda statin uyumu daha az bulundu. Bu hasta grupları ve hastaları takip eden hekimler ilaç uyumu konusunda daha çok teşvik edilmeyi hak etmektedir. Hastalarda perkütan girişim sayısı arttıkça statin ilacına uyumun arttığını saptadık. Muhtemelen girişimsel işlem sonrası hekimlerin statin reçete yazma oranlarının artması ve hastaların ilaç tedavisinin önemini daha iyi kavramaları buna neden olmaktadır. Tedavi sürecinin en başından hastalara KAH'ın kronik bir hastalık olduğu ve ilaç tedavisinin değeri daha çok vurgulanmalıdır. Nitekim sigara, LDL <55 g/dl hedef düzeyine ulaşmada önemli bir engelleyici ve kontrol altında tutulması gereken bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Statin türünden bağımsız olarak yüksek doz statin tedavisiyle ve ezetimib gibi statin dışı antihiperlipidemiklerin eklenmesi ile hedef LDL düzeyine ulaşmak daha mümkün görünmektedir.