Vardiyalı çalışanlarda obstrüktif uyku apne sendromu riskini artıran faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DIŞKAPI YILDIRIM BEYAZIT SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEDA RABİA TOKSOY PENÇERECİ
Danışman: Melike Bağnu YÜCEEGE
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:GİRİŞ-AMAÇ: Obstrüktif uyku apne sendromu (OUAS); uyku sırasında tekrarlayan tam (apne) veya parsiyel (hipopne) üst solunum yolu obstrüksiyonu epizodları ve sıklıkla kan oksijen satürasyonunda azalma ile karakterize bir sendromdur. OUA' ın majör semptomları horlama, tanıklı apne ve gündüz aşırı uyku hali olup genel olarak gece semptomları olması nedenli, çalışma saatleri düzensiz hastalarda kolay atlanabilecek durumlardır. Düzensiz çalışma programları genellikle, uyanıklık gerektiğinde uykululuk ve/veya uykusuzluğa neden olabilen normal sirkadiyen ritmin bozulmasına neden olur. Uyku düzeninin bozulduğu vardiyalı çalışan kişilerde uyku bozukluklarının görülme sıklığı çok belirgindir. Çalışanların %20'si vardiyalı düzende çalışmaktadır. Vardiyalı sistemle çalışan kişilerde yapılan çalışmalarda birbirinden farklı OUAS oranları saptanmaktadır; bu farklılığa da yaş, cinsiyet ve VKİ, komorbiditeler gibi risk faktörlerinin değişkenliğinin neden olduğu sanılmaktadır. Bizim çalışma amacımız uyku kliniğine başvuran vardiyalı çalışan hastalarda uyku apnesi sıklığını ve risk faktörlerini araştırmaktır. GEREÇ VE YÖNTEMLER: Kasım 2017 ve Şubat 2018 tarihleri arasında Dışkapı Yıldırım Beyazıt Sağlık Bilimleri Üniversitesi Uyku Polkliniğine müracaat eden vardiyalı çalışan ve vardiyalı çalışmayan uyku apnesi ön tanılı toplamda 180 hasta kaydı alındı. Retrospektif olarak hastaların yaş, ağırlık, boyun ve bel çevresi, vücut kitle indeksi, hipertansiyon, metabolik sendrom, açlık kan glukozu, HDL, LDL, trigliserit laboratuvar değerleri, sigara kullanımları, polisomnografi kayıtları, epworth uyku skorları kaydedildi. Bu hastalar içinde dosya bilgileri eksik olan, polisomnografi için yeterli kayıt alınmayanlar(uyku etkinliği<%60) ve portable polisomnografi kayıtları olan hastalar çalışma dışı bırakıldı. BULGULAR: Çalışmaya toplam 156 hasta alındı. 156 hastanın; 91'i vardiyalı çalışan (3 kadın, 88 erkek), 65'i vardiyalı çalışmayan grubu (24 kadın, 41 erkek) oluşturuyordu. Vaka grubunun (vardiyalı çalışan) ortanca yaş değeri 47 yıl (16-74), kontrol grubunun (vardiyalı çalışmayan) ise 48 yıl (42-57) idi. Vardiyalı çalışanların AHİ ortanca değeri 18/sa (12-28), vardiyalı çalışmayanların ise 15/sa (6-22) olarak; vaka grubunun AHİ si kontrol gruba kıyasla yüksek saptandı. Vaka grubunun ortanca boy, kilo, boyun çevresi kontrol grubuna kıyasla yüksek saptanmıştır. Gruplar arasında yaş, VKİ, göbek çevresi açısından belirgin bir fark saptanmadı. Vaka grubunun ortanca HDL değeri 39 mg/dl (35-45) kontrol grubuna kıyasla düşük; trigliserid değeri 164 mg/dl (115-251) olarak yüksek saptandı. Gruplar arasında açlık kan glukozu açısından belirgin bir fark saptanmadı.Vaka grubunnun %37 sinde, kontrol grubunun %12 sinde metabolik sendromlu hasta saptandı.Vaka grubunda gündüz uyku hali olan hasta oranı (p:0,025) ise daha düşük saptanmıştır. Gruplar arasında sigara kullanımı ve HT varlığı açısından belirgin bir fark saptanmadı. Toplam 156 hastanın 142'sinde (%91) uyku apnesi mevcuttu. Yapılan çok değişkenli lojistik regresyon analizinde uyku apnesi açısından bağımsız tek risk faktörünün vardiyalı çalışma sistemi olduğu saptandı (OR: 13,916 (1,462-132,429); p=0,022). SONUÇ: Vardiyalı çalışanlarda uyku apnesi önemli bir sorundur. Vardiyalı çalışanların uykuya yönelik semptomları ve buna neden olabilecek risk faktörleri sorgulanarak erken tanı ve tedaviye gidilmelidir. Anahtar kelimeler: Uykuda solunum bozukluğu, apne, uyku, vardiyalı çalışma