Son dönem böbrek yetmezliği hastalarında serum kreatin kinaz (CK) düzeyi malnutrisyon parametresi olabilir mi?
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR TEPECİK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET PEKER
Danışman: Harun AKAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Kronik böbrek yetmezliği (KBY) ülkemizde ve dünyada görülme sıklığı gittikçe artan önemli bir halk sağlığı sorundur. Malnutrisyon, KBY nedeniyle rutin diyaliz programına alınan hastalarda sık karşılaşılan, yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen, mortalite ve morbiditede artışa sebep olan önemli bir klinik durumdur. Serum Kreatin Kinaz (CK) hücre içerisinde enerji akışında önemli rol oynayan ve kreatinin fosforilasyonunu sağlayan bir enzimdir. Klinik pratikte rabdomiyoliz, miyokard enfarktüsü, miyozit ve kas distrofisi gibi kasla ilişkili hastalıkların tanısında ve izleminde kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı; Son Dönem Böbrek Yetmezliği (SDBY) nedeniyle hemodiyaliz ve periton diyalizi tedavisi alan hastalarda serum CK düzeyleri ile malnutrisyon parametreleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Gereç ve Yöntem: Prospektif olarak yürütülen bu çalışmada, Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesinde SDBY nedeniyle hemodiyaliz (HD) ve periton diyalizi (PD) tedavileri ile takip edilen 60 HD ve 30 PD hastası değerlendirme kapsamına alındı. Hastaların rutin takibinde bakılan serum CK düzeyi ile Mini Nutrisyonel Değerlendirme Testi (MND)' nden aldıkları puanlar, albümin, total kolesterol, fosfor, C-Reaktif Protein (CRP), kreatin, gibi biokimyasal parametreler, kan gazındaki pH, bikarbonat düzeyi, diyaliz yeterliliği için hemodiyaliz ünitesinde rutin olarak bakılan KT/V oranı, Biyoelektriksel İmpedans Analiz (BİA) yöntemiyle bakılan total vücut suyu, kas kütlesi, vücut kitle indeksi (VKİ) yağsız vücut kütlesi ve VYO (vücut yağ oranı) gibi değişkenler arasındaki ilişki incelendi. Bulgular: HD ve PD hastaları arasında sosyodemografik özellikler açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Yaş ortancası HD hastalarında 58 (26-78) yıl, PD hastalarında 46,5 (28-73) yıl idi. Diyalize girme süresi HD hastalarında 5,35±1,98 yıl iken PD hastalarında 4,92±1,22 yıl olup gruplar arası anlamlı fark yoktu. HD tedavisi alan hastaların fosfor, Ca, venöz pH değerleri ve KT/V oranı, VYO ve yağsız vücut kütlesi değeri anlamlı düzeyde daha düşük iken hemoglobin değeri anlamlı düzeyde daha yüksekti (p 0,05). HD ve PD hastalarında CK düzeyleri ile yaş, diyaliz süresi ve Ca değerleri arasında ilişki saptanmadı (p>0,05). PD ve HD hastalarının CK düzeyleri ve MND puanları ile triceps cilt kıvrım kalınlığı, yağsız vücut kütlesi, vücut kas kütlesi ve VKİ değerleri arasında pozitif yönde, TVS değerleri arasında negatif yönde anlamlı düzeyde ilişki saptandı (p<0,001). Sonuç ve Öneriler: Çalışmamızda HD ve PD hasta grubunda serum CK düzeyi ile MND puanları, albumin, fosfor, kreatinin, total kolesterol, trigliserid, transferrin saturasyonu, VKİ, VYO, yağsız vücut kütlesi ve vücut kas kütlesi gibi değerler arasında pozitif yönde korelasyon, CRP ve TVS ile negatif yönde korelasyon bulunmaktadır. SDBY ile takipli hastalar beslenme durumu ve kas kütlesi açısından yakın izleme alınarak gelişebilecek olası komplikasyonlar erken dönemde tanınıp önlem alınabilir. SDBY hastalarında serum CK düzeyinin, beslenme bozukluğu ve sarkopeninin belirlenmesi ve takibinde kullanılan diğer parametreler ile uyumlu olduğu görülmektedir. Bu parametrenin klinik pratikte kolay uygulanabilen, ucuz ve güvenilir bir yöntem olduğunu düşünmekle beraber bu konuda daha fazla sayıda hasta grubuyla geniş çaplı çalışmalara ihtiyaç olduğu kanaatindeyiz. Anahtar Kelimeler: Son Dönem Kronik Böbrek Hastalığı, Serum Kreatin Kinaz, Biyoelektriksel İmpedans Analiz, Sarkopeni, Malnutrisyon, Mini Nutrisyonel Değerlendirme Testi