Yoğun bakımda takip edilen pnömoni hastalarının endotrakeal aspirasyon örneklerinde atipik etkenlerin multipleks-pcr yöntemi ile araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK BAKTERİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TALİHA KARAKÖK
Danışman: Salih CESUR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Pnömoniler, hem toplum kaynaklı hem de hastane kaynaklı enfeksiyonlar içerisinde önemli bir mortalite ve morbidite nedenidir. Diğer birçok enfeksiyon hastalığına göre pnömonide mikrobiyal etiyolojinin daha az bilinmesi, etiyolojiye yönelik altın standart bir yöntemin belirlenememiş olması ve bu nedenle amprik antibiyotik kullanımı, antibiyotik direnci ve antibiyotiğe bağlı yan etkiler açısından risk oluşturmaktadır. Pnömoniler, etken mikroorganizmalara göre bakteriyel, viral, fungal pnömoniler şeklinde sınıflandırılabilir. Pnömoniler, klinik tabloya göre ise tipik ve atipik pnömoniler olmak üzere iki gruba ayrılır. Atipik pnömoni etkenleri içerisinde başlıca; bakteriler, virüsler ve mantarlar yer almaktadır. Atipik pnömoni etkeni olan bakterilerin tanısına yönelik laboratuvar testlerinin kısıtlı olması, bu etkenlere karşı beta-laktam grubu antibiyotiklerin etkisiz olması, viral etkenlerle gelişen atipik pnömonilerde ise tanısal zorluklar nedeniyle antiviral tedavinin sıklıkla kullanılmaması nedeniyle hem tanı hem de tedavide sorunlar yaşanmaktadır. Bu durum ise yüksek morbidite ve mortalite gibi istenmeyen klinik sonuçlara neden olabilmektedir. Bu çalışmada, ağır seyirli toplum kökenli pnömoni (TKP) ve hastane kökenli pnömoni (HKP) hastalarının endotrakeal aspirasyon örneklerinde atipik pnömoni etkeni olan mikroorganizmaların multipleks polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) yöntemiyle araştırılması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya prospektif olarak Aralık 2019 ile Ekim 2020 arasında hastanemiz yoğun bakım ünitelerinde takip edilen, 18 yaş ve üzeri toplum kökenli ve hastane kökenli pnömoni tanısı alan ve mekanik ventilatörde takip edilen Coronavirüs-19 Hastalığı (COVİD-19) dışı hastalar dahil edildi. Pnömoni tanısı alan ve tanı aldığı anda ya da tanının ilk 48 saatinde entübe olan hastalardan iki adet endotrakeal aspirasyon (ETA) örneği alındı. Bir örnekte solunum yolu viral-bakteriyel multipleks PCR yöntemi ile atipik etkenler araştırılırken diğer örnek ile kültür çalışıldı. Hastaların nötrofil-lenfosit oranı (NLO), C-reaktif protein (CRP), prokalsitonin (PCT) değerleri gruplar arasında karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmaya 74 hasta dahil edildi. Hastaların %44,6'sı ventilatör ilişkili pnömoni (VİP), %37,8'i TKP, %17,6'ı HKP idi. Katılımcıların 11 (%14,9)'inde atipik pnömoni etkeni saptandı. TKP hastalarının 8 (%28,5)'inde, HKP hastalarının 3 (%23,1)'ünde atipik etken belirlendi. HKP hastalarında saptanan atipik etkenlerin tamamını virüsler oluşturmaktaydı. VİP tanılı hastaların hiçbirinde atipik etken saptanmadı. Multipleks-PCR yöntemi ile 74 hastanın 65'inde (%87,8) etken saptandı. ETA örneği kültürlerinin %58,1'inde üreme oldu. Hastalardan alınan ETA örneklerinde, 28 (%37,8) hastanın PCR testi sonuçları polimikrobiyal olarak raporlandı. Örneklerin hiçbirinde Mycoplasma pneumoniae saptanmadı. VİP, TKP ve HKP hastalarında NLO ve lökosit sayısı farklılık göstermezken, CRP düzeyi VİP tanılı hastalarda istatistiksel olarak anlamlı oranda yüksek saptandı (p:0,036). Prokalsitonin değeri atipik etken saptanan grupta saptanmayan gruba göre anlamlı olarak yüksek bulundu (p:0,002). Altta yatan herhangi bir hastalık atipik pnömoni ile ilişkili bulunmadı. Sonuç: Çalışmamızda TKP hastalarında atipik etken sıklığı HKP ye göre daha yüksek bulunmuştur. Bununla birlikte HKP'de viral etkenlerin de rol alabileceği görülmüştür. Bu veriler doğrultusunda; sonuç olarak, ağır seyirli TKP ve HKP olgularında tanıda alt solunum yolu örneklerinde Gram boyama ve kültür dışında multipleks-PCR yöntemi gibi moleküler yöntemler ile etkenin belirlenmesinin tedavi açısından yararlı olabileceği sonucuna varıldı. Anahtar Kelimeler: atipik pnömoni, multipleks PCR, hastane kaynaklı pnömoni,viral pnömoni