Mesane TUR ve sistektomi materyallerinde ürotelyal karsinom tanısı alan olgularda tümör hücrelerinde immünohistokimyasal yöntemler kullanılarak sirkadiyen ritim belirteçlerinden BMAL1 ve CLOCK transkripsiyon faktörlerinin ekspresyonunun değerlendirilmesi, klinik veriler ve subtipleme ile karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BAŞAK BEKİROĞLU
Danışman: Nur BÜYÜKPINARBAŞILI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Mesane kanserlerinin >%90'ını ürotelyal karsinom (ÜK) oluşturur. İnvaziv ÜK'nin histolojik alt tiplerine yapılan vurgu artmaktadır. Histolojik alt tiplerin tümör davranışı ve prognoza etkileri araştırılmaktadır. Sirkadiyen ritimdeki değişiklikler, bu süreçte olası yolaklardan biridir. Bu çalışmada, invaziv ÜK tanılı olgularda sirkadiyen ritim belirteçlerinden Circadian Locomotor Output Cycles Kaput (CLOCK) ve Brain and Muscle ARNT-Like 1 (BMAL1) ekspresyonunun; histolojik alt tipler, histopatolojik parametreler ve sirkadiyen ritmi etkileyen yaşam değişiklikleri ile ilişkisini araştırmayı amaçladık. GEREÇ VE YÖNTEM: Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Tıbbi Patoloji Kliniği arşivinde, 2020-2024 tarihleri arasında invaziv ÜK tanısı almış 238 olgunun, mesane transüretral rezeksiyon (TUR) ve sistektomi materyalleri çalışmaya dahil edildi. Doku kesitlerine BMAL1 ve CLOCK antikorları ile immünohistokimyasal boyama yapıldı. Antikorların ekspresyon düzeyleri H-skoru ile değerlendirildi. BULGULAR: Çalışma grubumuz, 132 (%55,5) konvansiyonel ÜK ve 106 (%44,5) diferansiyasyon/subtip içeren ÜK olgusundan oluşmaktaydı. CLOCK ve BMAL1 immünohistokimyasal ekspresyon düzeyleri açısından doğrusal ilişki saptandı (p=0,002). CLOCK ve BMAL1 ekspresyonu, diferansiyasyon/subtip izlenen grupta konvansiyonel ÜK grubuna göre azalmış izlendi (p<0,001). Olgular konvansiyonel, diferansiyasyon gösteren ve morfolojik subtip şeklinde üç gruba ayrıldığında ise, her iki belirteç ekspresyonu konvansiyonel ÜK'de en yüksek, diferansiyasyon gösteren grupta en düşüktü (p<0,001). Benzer şekilde, kas invaziv tümörlerde (≥pT2), kas invaziv olmayanlara (pT1) göre CLOCK ve BMAL1 ekspresyonu azalmış izlendi (p<0,001; p=0,011). Her iki belirteç ekspresyonu lenfovasküler invazyon (LVİ) ve karsinoma in situ (CIS) varlığında da azalmıştı (p<0,05). Sirkadiyen ritimle ilgili yaşam değişikliklerinden vardiyalı çalışma ve uzun süreli uyku düzensizliği ile histolojik alt tipler arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. LVİ, nekroz, ileri patolojik T evresi (pT) ve N evresi, ileri yaş ve büyük tümör çapı ile mortalite oranı ilişkiliydi; CLOCK ve BMAL1 ekspresyon düzeyleriyle ise anlamlı ilişki saptanmadı. SONUÇ: Bu çalışma, CLOCK ve BMAL1'in, invaziv ÜK'de histolojik alt tip ve klinikopatolojik özelliklerle ilişkisini inceleyen ilk çalışmalardandır. Her iki belirteçte ekspresyon azalması, tümörün agresif özellik göstermesiyle ilişkili olabileceğini ve sirkadiyen ritim bozulmasının mesane tümör progresyonunda rol oynayabileceğini desteklemektedir.