Konservatif tedavilerden fayda görmeyen lomber spinal stenozlu hastalarda erektör spina plan bloğu ile kaudal epidural steroid enjeksiyonlarının etkinliğinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA GAZİLER FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE ÇETİNTÜRK ŞAHİN
Danışman: Kutay TEZEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Konservatif tedavilere yanıt vermeyen lomber spinal stenoz (LSS) tanılı hastalarda erektör spina plan bloğu (ESPB) ile kaudal epidural steroid enjeksiyonunun (KESE) ağrı şiddeti, fonksiyonel durum, yaşam kalitesi, yürüme mesafesi ve analjezik kullanımı üzerindeki etkinliğini karşılaştırmak ve bu iki girişimsel tedavi yönteminin kısa ve orta dönem klinik sonuçlarını değerlendirmektir. Gereç-Yöntem: Çalışma prospektif, randomize kontrollü bir çalışma olarak tasarlandı. Anamnez, klinik muayene ve radyolojik görüntüleme bulgularına göre lomber santral spinal stenoz tanısı konulan ve en az 6 aydır konservatif tedavilere yanıt vermeyen 30–80 yaş arası toplam 36 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastalar bilgisayar temelli randomizasyon yöntemi ile iki gruba ayrıldı. Birinci gruba floroskopi rehberliğinde 2 mL %2 lidokain, 2 mL %0,5 bupivakain, 16 mg (4 mL) deksametazon ve 7 mL %0,9 salin içeren toplam 15 mL solüsyon ile KESE uygulandı. İkinci gruba ise ultrasonografi (USG) rehberliğinde L4 seviyesinden bilateral olacak şekilde her bir taraf için 1 mL %2 lidokain, 1 mL %0,5 bupivakain, 8 mg (2 mL) deksametazon ve 6 mL %0,9 salin içeren solüsyon kullanılarak toplam 20 mL hacimde ESPB uygulandı. Her iki gruba da enjeksiyon sonrası 8 hafta süreyle lomber stabilizasyon ve kor güçlendirme egzersizleri verildi. Primer sonuç ölçütü bacak Vizüel Analog Skala (VAS) skoru olarak belirlendi. Sekonder sonuç ölçütleri bel VAS, Oswestry Dizabilite İndeksi (ODI), Kısa Form-36 (SF-36), İsviçre Spinal Stenoz Anketi (İSSA), kendi hızıyla yürüme testi (KHYT) ve kullanılan analjezik tablet sayısı idi. Değerlendirmeler tedavi öncesi ve tedavi sonrası 4. ve 8. haftalarda yapıldı. Yalnızca VAS değerlendirmesi işlem sonrası 1. saatte tekrar sorgulandı. Bulgular: Her iki grupta da bel ve bacak VAS skorlarında tedavi sonrası 1. saatte anlamlı azalma saptandı (p 0,05). ODI skorlarında her iki grupta azalma eğilimi görülmekle birlikte grup içi ve gruplar arası fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. İSSA semptom şiddeti skorlarında 4. haftada her iki grupta anlamlı iyileşme gözlendi. KHYT'de yalnızca ESPB grubunda 4. ve 8. haftalarda anlamlı artış saptandı (p<0.05). Kullanılan analjezik tablet sayısında her iki grupta da anlamlı değişiklik gözlenmedi. SF-36 alt boyutlarında gruplar arası anlamlı fark saptanmadı. ESPB grubunda SF-36 vitalite, ağrı ve ruhsal sağlık alt boyutlarında 4. haftada anlamlı iyileşmeler gözlendi. Bacak VAS ile KHYT arasında ESPB grubunda 4. haftada orta düzeyde (r=-0,522, p<0,05) ve 8. haftada yüksek düzeyde (r=-0,774, p<0,01) negatif korelasyon saptandı. KESE grubunda anlamlı korelasyon izlenmedi. Sonuç: Her iki enjeksiyon yöntemi de kısa dönemde ağrı kontrolünde etkili bulunmuştur. Gruplar arası karşılaştırmalarda genel bir üstünlük saptanmamakla birlikte, ESPB uygulamasının özellikle yürüme kapasitesi ve bazı yaşam kalitesi alt boyutlarında daha belirgin ve görece daha sürdürülebilir iyileşme sağladığı gözlenmiştir. Bununla birlikte bu tedavilerin uzun dönem etkilerini gözlemleyebilmek, daha standardize protokoller oluşturmak ve bulguları genelleyebilmek için daha uzun takipli ve daha geniş örneklem büyüklüğüne sahip çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Lomber spinal stenoz, erektör spina plan bloğu, kaudal epidural steroid enjeksiyonu, ultrasonografi, floroskopi