Meleis'in Geçiş Teorisi'ne temellendirilmiş hemşirelik yaklaşımının preterm doğum yapan kadınlarda postpartum depresyon, annelik öz yeterliliği ve emzirme öz yeterliliğine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RAHİME AKSOY BULGURCU
Danışman: Gülten GÜVENÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada preterm doğum yapan kadınlara uygulanan Meleis'in Geçiş Teorisi'ne temellendirilmiş hemşirelik yaklaşımının postpartum depresyon, annelik öz yeterliliği ve emzirme öz yeterliliğine etkisinin değerlendirmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Randomize kontrollü olarak tasarlanan çalışma, Eskişehir Şehir Hastanesi Yenidoğan Yoğunbakım Ünitesi'nde Şubat 2024-Ağustos 2024 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini araştırmaya katılmaya gönüllü ve dahil edilme kriterlerine uyan 70 (müdahale:35, kontrol:35) preterm doğum yapan kadın oluşturmuştur. Çalışmada Meleis Geçiş Teorisine temellendirilmiş hemşirelik yaklaşımı kapsamında bir eğitim rehberi hazırlanmıştır. Müdahale grubuna doğum sonu ikinci hafta teorik eğitimi takiben, yüz yüze ve telefon aracılığı ile bireysel görüşmeler yapılarak danışmanlık verilmiş, kontrol grubuna yalnızca hastanedeki rutin bakım uygulanmıştır. Her iki gruptaki kadınlara ilk görüşmede, 2 hafta sonra ve 42. günde "Edinburg Doğum Sonu Depresyon Ölçeği", "Algılanan Annelik Öz Yeterlik Ölçeği" ve "Preterm Bebeklerin Anneleri İçin Emzirme Öz-Yeterlilik Ölçeği" uygulanmıştır. Müdahale grubuna eğitimden sonra haftalık olarak birisi yüz yüze diğerleri telefon aracılığıyla olmak üzere 3-4 bireysel görüşme yapılarak annelerin ihtiyacı olan konularda danışmanlık sağlanmıştır. Ayrıca WhatsApp aracılığıyla sürekli iletişim sağlanmıştır. Araştırma verileri IBM SPSS Statistics 26 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde; sayı-yüzde, ortalama-standart sapma, ki-kare testi, fisher'ın kesin ki-kare testi, freeman halton fisher'ın kesin ki-kare testi, bağımsız örneklem t testi, tekrarlı ölçümlerde varyans analizi ve bonferroni testi uygulanmıştır. Bulgular: Müdahale grubundaki kadınların Edinburg doğum sonu depresyon ve emzirme öz-yeterlilik doğum sonu 2. hafta ve 42. gündeki puan ortalamalarının, kontrol grubundaki kadınların puan ortalamalarından istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Müdahale grubundaki kadınların algılanan annelik özyeterlı̇k son test iki puan ortalamasının, kontrol grubundaki kadınların puan ortalamasından anlamlı derecede yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Sonuç: Meleis'in Geçiş Teorisi'ne temellendirilmiş hemşirelik yaklaşımının; kadınların annelik öz yeterliliği ve emzirme öz yeterlilik düzeylerini artırma, depresyon düzeylerini azaltmada etkili olduğu kanıtlanmıştır. Meleis Geçiş Teorisi'nin preterm doğum yapan kadınlarda anneliğe sağlıklı geçişleri desteklemede hemşireler tarafından kullanılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Meleis'in Geçiş Teorisi, Depresyon, Annelik Öz yeterliliği, Emzirme Öz Yeterliliği, Hemşirelik