İnme sonrası disfaji riski olan ve olmayan kadınlarda pelvik taban semptomlarının ve fonksiyonel durumun incelenmesi

MERVE ÖZTÜRK

İnme sonrası disfaji riski olan ve olmayan kadınlarda pelvik taban semptomlarının ve fonksiyonel durumun incelenmesi

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERVE ÖZTÜRK

Danışman: Özgü İNAL ÖZÜN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı inme sonrası disfaji riski olan ve olmayan kadınlarda pelvik taban semptomlarının ve fonksiyonel durumun incelenmesidir. Gereç ve yöntem: Bu kesitsel çalışmaya inme tanısı olan 18-65 yaş aralığında 71 kadın birey dahil edildi. Katılımcılar Türkçe Yeme Değerlendirme Aracı-10 (T-EAT-10) anketine göre 3 ve üzeri puan alanlar disfaji riski olan (n=31) ve 3 puanın altında alanlar ise disfaji riski olmayan (n=40) şeklinde iki gruba ayrıldı. Değerlendirmede Fonksiyonel Oral Alım Skalası (FOAS), Brunnstrom Evrelemesi, Modifiye Asworth Skalası (MAS), Pelvik Taban Distres Envanteri-20 (PTDE-20), Kısa Fiziksel Performans Bataryası (KFPB), Zamanlı Kalk Yürü Testi (ZKYT), Jamar, Fugl-Meyer Üst Ekstremite Değerlendirmesi (FM-ÜE) ve Modifiye Barthel İndeksi (MBİ) kullanıldı. Değişkenlerin inme sonrası disfajiyi öngörmedeki rolünü belirlemek amacıyla lojistik regresyon analizi uygulandı. Bulgular: Disfaji riski olan grupta PTDE-20 ve alt boyutu olan Üriner Distres Envanteri-6 (ÜDE-6) puanları anlamlı düzeyde yüksekti (p=0,013; p<0,001). Ayrıca, 4 metre yürüme (p=0,055), 5 kez otur-kalk (p=0,002), ZKYT süresi (p=0,002), el kavrama kuvveti (p=0,046) ve MBİ toplam puanı (p<0,001) gruplar arasında anlamlı farklılık gösterdi. Univariate lojistik regresyon analizine göre ÜDE-6, POPDE-8, PTDE-20, ZKYT süresi ve MBİ puanları disfaji riskini anlamlı şekilde etkiledi (p<0,05). ÜDE-6 puanı arttıkça disfaji riski yükselirken (OR=1,06), KFPB toplam puanı, MBİ puanı ve el kavrama kuvveti arttıkça disfaji riski azaldı (OR=0,80; OR=0,95; OR=0,91). Multivariate analizde ise yalnızca ÜDE-6 (OR=1,04, p=0,013) ve MBİ (OR=0,93, p=0,001) disfaji için bağımsız prediktör olarak belirlendi. Sonuç: Bu çalışmada inme sonrası disfaji riski olan kadın bireylerde pelvik taban semptomlarının daha fazla, fiziksel performans, el kavrama kuvveti, fonksiyonel hareketlilik ve günlük yaşam aktivitelerindeki bağımsızlık düzeylerinin ise daha düşük olduğu belirlendi. Disfaji için en güçlü prediktörler ÜDE-6 ve MBİ puanlarıydı.