Birinci basamakta 65 yaşüstü hastalarda stopp versiyon-2 kriterlerinin polifarmasiye etkisinin değerlendirilmesi: Ümraniye Eğitim ASM örneği
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜSEYİN ARSLAN
Danışman: Emin PALA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Yaşlı popülasyonda polifarmasi / çoklu ilaç kullanımı hem ülkemizde hem de tüm dünyada hem sağlık harcamalarını arttıran hem de yaşlı hastaların takip ve tedavilerini olumsuz etkileyebilecek bir durumdur. Yaşlı hastalarda uygunsuz ilaç kullanımını (UİK) taramak ve polifarmasiyi azaltmak amacıyla STOPP kriterleri geliştirilmiş, 2015 yılında güncellenerek STOPP versiyon 2 geliştirilmiştir. Çalışmamızda birinci basamakta 65 yaş ve üstü yaşlılarda polifarmasi sıklığını araştırmak, fizik muayene ve STOPP versiyon 2 kriterlerinin uygulanmasıyla bu popülasyondaki uygunsuz ilaç kullanımı ve polifarmasiyi azaltma yönündeki etkinliğini değerlendirmeyi amaçladık. Materyal/Metot: Araştırma İstanbul ili Ümraniye ilçesinde Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesine bağlı Eğitim Aile Sağlığı Merkezinde gerçekleştirildi. Aile sağlığı merkezine kayıtlı 65 yaş üzeri hastalar ve sağlıklı popülasyonda polikliniğe başvuran veya evde görülen hastalar çalışmaya dâhil edildi. Bu çalışmada yaşlı bireylerin sosyodemografik bilgileri yanı sıra takip edildikleri AHBS programında kayıtlı olan kullandıkları ilaçların grupları, sayıları, kronik hastalıkları, kan tahlili sonuçları kayıt edildi. 65 yaş üstü olup fizik muayene ve STOPP versiyon-2 kriterlerinin tatbik edilen hastalarda uygulanan STOPP versiyon-2 kriterlerine göre UİK olan hasta sayısı, yaşa, cinsiyete göre UİK (%)leri hesaplandı. STOPP versiyon-2 kriterlerinin UİK ve Polifarmasiye olan etkisi değerlendirildi. Sonuçlar: Çalışmaya 320 hasta dâhil edildi. Olguların 167'si kadın, 153'ü erkekti. Ortalama yaş 72,46 yıl (Ss. 6.57), Çalışmaya dâhil edilen hastalar tarafından kullanılan toplam ilaç sayısı 2055 idi. Bu ilaçların 308 (%14.8) tanesi uygunsuz kullanım olarak tespit edildi. En sık kullanılan 5 ilaç, Proton pompa inhibitörleri (PPI), Non-steroid antiinflamatuarlar (NSAİ), diüretikler, aspirin ve beta-blokerlerdi. En sık uygunsuz kullanılan ilaçlar NSAİ'lerdi. STOPP versiyon 2'ye göre en sık UİK profili sırasıyla "A3. Aynı sınıf ilaçların beraber kullanımı", "A1. Kanıta dayalı klinik endikasyon olmadan herhangi bir ilaç reçeteleme", "'H2. Ağır hipertansiyonu veya ağır kalp yetersizliği olanlarda NSAİİ kullanımı" idi. Yorum: Çalışmaya dâhil ettiğimiz hastaların 247 (%77,1) tanesinin polifarmasi hastası olduğunu tespit ettik. UİK prevalansı ise %56.3 oldukça yüksek bir orandır. Çalışmamızda STOPP versiyon 2'ye göre her 2 hastadan 1 tanesi en az bir uygunsuz ilaç kullanmaktadır. Ülkemizde reçeteleme sırasında en sık yapılan yanlış aynı grup ilaçların birlikte reçetelenmesi idi. En sık uygunsuz kullanılan ilaçlar ise NSAİ'ler, PPI'lar ve SSRI'lardı. STOPP versiyon-2 kriterlerinin uygulanması sonrası toplam kullanılan ilaçların %14.8'inde uygunsuzluk tespit edilmiş ve polifarmasi oranı yüzde 63'e düşmüştür. Dolayısıyla hem yanlış reçeteleme hem de uygunsuz kullanımı azaltmak için STOPP versiyon-2 kriterlerinin klinik değerlendirmede daha fazla yer alması gerekmektedir.