Primer beyin lenfomasının DCE T1 ve DSC T2 MRG perfüzyon bulgularının değerlendirilmesi

HAMZA SOYDAN

Primer beyin lenfomasının DCE T1 ve DSC T2 MRG perfüzyon bulgularının değerlendirilmesi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HAMZA SOYDAN

Danışman: Deniz SÖZMEN CILIZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Primer santral sinir sistemi lenfomaları (PSSSL) ekstranodal yerleşimli, malign NHL (Hodgkin dışı lenfoma) lenfomalardır. Büyük bir alt tipini diffüz büyük B hücreli lenfoma oluşturmaktadır. PSSSL tüm beyin tümörlerinin %2.5-5'ini oluşturup, sistemik lenfoma yokluğunda beyin parankimi, omurilik, göz, leptomeninks ve kranial sinirler ile sınırlıdır. Çalışmamızda PSSSL hastalarında MRG perfüzyon bulgularını tanımlayıp literatüre katkıda bulunmayı ve primer beyin lenfoma hastalarının DCE T1 ve DSC T2 MRG perfüzyon bulguları ile GBM'den güvenli bir ayrım yapabilmeyi amaçladık. Çalışma öncesi yapılan G-Power analizinde en küçük örneklem büyüklüğü en az 19 olmak üzere toplam en az 38 katılımcı olarak hesaplanmıştır. Çalışmamızda PSSSL histopatolojik tanısını olan hastalar Ankara Şehir Hastanesi Radyoloji Kliniğinde tıbbi kayıtları ve patoloji dosyaları bilgisayar ortamında retrospektif olarak taranmıştır. PSSSL histopatolojik tanısı olan, 18 yaş ve üzeri, medikal tedavi veya operasyon öncesi kontrastlı beyin MRG ile DCE T1, DSC T2 MRG perfüzyon çekim protokolü uygulanmış hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. 18 yaş altı, histopatolojik tanısı olmayan, tedavi ve operasyon öncesi DCE T1, DSC T2 MRG perfüzyon çekim protokolü olmayan veya MRG çekim protokolü yetersiz olan hastalar çalışmaya dahil edilmemiştir. Toplam 19 PSSSL hastası (Erkek/Kadın: 14/5; ortalama yaş:57,78±10,56, yaş aralığı: 44-75 yıl) yukarıda belirtilen dahil edilme ve çıkarılma kriterleri sonucunda elde olunup mevcut retrospektif çalışmanın son kohort hasta grubunu oluşturmuştur. Toplam 21 GBM hastası ise (Erkek/Kadın: 15/6; ortalama yaş:60,67±10,94, yaş aralığı: 42-77 yıl) çalışmanın kontrol grubunu oluşturmuştur. Çalışmaya dahil edilen 40 hasta, 5 yıllık radyoloji deneyimi olan tek bir gözlemci araştırmacı tarafından (klinik bilgi ve doku tanısından bağımsız olarak 5 iş günü içerisinde) ROİ (Region of Interest) analizi ile değerlendirilmiş ve nümerik değerler elde edilmiştir. Beyin parankimindeki patolojik lezyondan aksiyel kesitlerde K-trans, Ve, Kep, İAUGC gibi DCE T1 vasküler permeabilite perfüzyon değerleri ile CBV, CBF gibi DSC T2 perfüzyon değerleri ROI (Region of Interest) analizi kullanılarak kantitatif olarak ölçülmüştür. Tarayıcı heterojenliği ve değişkenleri azaltmak için aynı ROI (Region of Interest) kopyalanıp karşı serebral hemisferde normal MRG sinyal özelliklerine sahip beyin parankiminden de aksiyel kesitlerde K-trans, Ve, Kep, İAUGC ile CBV, CBF gibi MRG perfüzyon değerleri kantitatif olarak ölçülmüştür. Ölçüm sonrası patolojik lezyondan elde edilen nümerik DEC T1 ve DSC T2 perfüzyon değerleri ile karşı serebral hemisferden elde edilen normal/referans perfüzyon değerleri oranlanmıştır (ratio-r). Elde edilen r-Ktrans, r-Ve, r-Kep, r-İAUGC ve r-CBV, r-CBF değerleri ile primer beyin lenfomasının (PSSSL) MRG perfüzyon bulguları tanımlanmıştır. Ayrıca PSSSL hastaları ile erişkinlerde santral sinir sisteminin en sık görülen malign intrakranial tümörü olan glioblastom (GBM) ile güvenilir bir şekilde ayrımı yapılmaya çalışılmıştır. Çalışmaya dahil edilen tüm hastalar doku tanılarına göre ayrılarak DCE T1 ve DSC T2 MRG perfüzyon oranları (Lezyon/N) değerlendirilmiştir. Primer SSS (T/B hücreli) lenfoma ve glioblastom (GBM) tanısı alanların DCE T1 r-Ktrans, DCE T1 r-Ve, DCE T1 r-Kep ve DCE T1 r-İAUGC oranlarının medyan değerleri arasında istatistiksel anlamlı bir fark saptanmadı (p>0,05). Primer SSS (T/B hücreli) lenfoma tanılı hastaların DSC T2 r-CBV ve DSC T2 r-CBF oranı (Lezyon/N) medyan değerleri sırasıyla 1,185 ve 1,224 iken GBM tanılı hastalar için aynı değerler sırasıyla 2,898 ve 2,467 olarak hesaplandı. Primer SSS (T/B hücreli) lenfoma ve GBM tanılı hastaların medyan değeri arasında istatistiksel anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p<0,01). İstatiksel değerlendirme sonucunda primer SSS (T/B hücreli) lenfoma pozitifliğini tahmin etmede DSC T2 r-CBV(Lezyon/N) 1,473 ve altındaki değerleri eşik değer olarak aldığımızda duyarlılık %89,5, özgüllük %95,2 olarak tespit edilmiştir. Ayrıca primer SSS (T/B hücreli) lenfoma pozitifliğini tahmin etmede DSC T2 r-CBF (Lezyon/N) 1,6005 ve altındaki değerleri eşik değer olarak aldığımızda duyarlılık %84,2, özgüllük %95,2 olarak tespit edilmiştir. Bu çalışmada r-Ktrans, r-Ve, r-Kep ile r-İAUGC gibi vasküler permeabiliteyi gösteren DCE T1 MRG perfüzyon değerlerinin PSSSL ve GBM hasta grubunda normal beyin parankimine göre yüksek olduğu ve PSSSL ile GBM ayrıcı tanısında anlamlı istatiksel farklılığa neden olmadığı bulunmuştur. Ayrıca PSSSL hastalarında r-CBV ve r-CBF gibi neovaskülarizasyonu gösteren DSC T2 MRG perfüzyon parametrelerinin normal parankimle benzer, minimal az ya da minimal yüksek olduğu, GBM'de ise normal beyin parankimine göre yüksek olduğu saptanmış olup; PSSSL'nın GBM ile ayrıcı tanısında en güvenilir MRG perfüzyon parametresinin r-CBV ve r-CBF olduğu bulunmuştur. Anahtar kelimeler: PSSSL, GBM, MRG Perfüzyon, DCE T1, DSC T2, K-trans, Ve, Kep, İAUGC, CBV, CBF, Ratio (r).