Karın ağrısı nedeniyle acil servise başvuran 65 yaş ve üzeri hastalarda kan viskozitesi ile akut cerrahi girişim ve mortalite ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERNA ATLI DAŞDELEN
Danışman: Burcu GENÇ YAVUZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Karın ağrısı yaşlı hastalarda genç hastalara kıyasla daha yüksek oranda mortaliteye sebep olan bir durumdur. Çalışmamızın amacı acil servise karın ağrısı sebebiyle başvuran 65 yaş ve üzeri hastalarda tam kan viskozitesi (TKV) hesaplayarak hastalarda cerrahi girişim ihtiyacını ve mortalite riskini öngörebilmektir. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamızda 01/01/2020 ve 01/01/2023 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği'ne travmaya bağlı olmayan karın ağrısı şikayetiyle başvuran 65 yaş ve üzeri hastalar retrospektif olarak incelenmiştir. Çalışmamıza dahil edilen hastaların yaşı, cinsiyeti, vital bulguları (tansiyon, nabız, saturasyon, ateş), bilinç durumları, ek hastalıkları (hipertansiyon (HT), diyabetes mellitus (DM), koroner arter hastalığı (KAH), kalp yetmezliği (KY), kardiyak aritmi, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), serebrovasküler hastalık (SVH), kronik böbrek hastalığı (KBH), malignite, diğer hastalıklar), ilaç kullanımları (antihipertansif ilaçlar, antidiyabetik ilaçlar, asetilsalisilik asit, antiagreganlar, antikoagülanlar), ek şikayetleri (bulantı, kusma, ishal, kabızlık, hematokezya, melena, hematemez), fizik muayene bulguları (batın hassasiyeti, defans, rebaund, Murphy bulgusu), laboratuvar sonuçları (beyaz kan hücresi (WBC), nötrofil (Neu), lenfosit (Lym), nötrofil lenfosit oranı (NLR), hemoglobin (Hgb), hematokrit (Hct), platelet (Plt), C-reaktif protein (CRP), üre, kreatinin, alanin aminotransferaz (ALT), aspartat aminotransferaz (AST), glukoz, albumin, total protein, sodyum, potasyum, klor, kalsiyum, INR(international normalized ratio), laktat, bikarbonat, baz açığı, D-dimer), cerrahi girişim gerekliliği, servis/yoğun bakım ünitesi yatış veya taburculuk durumları ve hastane içi mortalite bilgileri kayıt altına alınmıştır. Bu bilgiler ışığında hastaların hematokrit ve total protein değerleri kullanılarak ekstrapolasyon yöntemi ile düşük ve yüksek kayma hızındaki TKV değerleri hesaplanmıştır. TKV değerleri ile hastaların cerrahi girişim ihtiyacı ve mortaliteleri arasındaki ilişki incelenmiştir. BULGULAR: Çalışmamıza dahil edilen 500 hastanın 301'i kadındı. Tüm hastaların yaş ortalaması 75.23±6.99 idi. Laboratuvar parametrelerinden kan sayımı verileri incelendiğinde lökosit(p=0.000), nötrofil(p=0.000), lenfosit(p=0.000) ve platelet (p=0.017), CRP (p=0.000), kreatinin (p=0.000), AST (p=0.018), INR (p=0.000) ve laktat (p=0.000) değerlerinin exitus ile sonlanan hasta grubunda anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptandı. Üre (p=0.000), albumin (p=0.000) ve total protein (p=0.020) değerleri ise exitus ile sonlanan hasta grubunda anlamlı düzeyde daha düşüktü. CRP/Albumin oranının ise exitus ile sonlanan grupta daha yüksek olduğu görüldü (p=0.001). Çalışmamızda tüm hastalara ait düşük kayma hızında tam kan viskozitesi (D-TKV) ortalama değeri 41.9±26.6 olarak saptandı. Taburcu edilen hasta grubunda D-TKV değeri diğer hasta gruplarına göre daha yüksek saptanırken (p=0.000) exitus ile sonlanan hasta grubunda D-TKV değeri diğer hasta gruplarına göre daha düşük bulundu (p=0.014). D-TKV değerleri cerrahi operasyon yapılan ve yapılmayan hastalarda karşılaştırıldığında ise iki grup arasında anlamlı bir fark saptanmadı. Çalışmamızda tüm hastalara ait ortalama yüksek kayma hızında tam kan viskozitesi (Y-TKV) değeri 16.2±1.3 olarak saptandı. Taburcu edilen hasta grubunda Y-TKV değeri diğer hasta gruplarına göre daha yüksek saptanırken (p=0.000) exitus ile sonlanan hasta grubunda Y-TKV değeri diğer hasta gruplarına göre daha düşük bulundu (p=0.016). Y-TKV değerleri cerrahi operasyon yapılan ve yapılmayan hastalarda karşılaştırıldığında ise iki grup arasında anlamlı bir fark saptanmadı. Hastane içi mortaliteyi bağımsız olarak etkileyen faktörler tek değişkenli lojistik regresyon analizi ile değerlendirildiğinde; yaş, malignite varlığı, oksijen satürasyonu, lökosit sayısı, CRP, üre, kreatinin, albümin, laktat, D-TKV, Y-TKV değerleri ve CRP/albümin oranı exitus ile sonlanım durumu ile ilişkili bulunmuştur. SONUÇ: Çalışmamızın sonucunda akut karın ağrısı sebebiyle acil servise başvuran geriatrik hastalarda; yaş, malignite varlığı, oksijen satürasyonu, lökosit sayısı, CRP, üre, kreatinin, albümin, laktat, D-TKV, Y-TKV değerleri ve CRP/albümin oranı mortalite ile ilişkili bulunmuştur. Akut karın ağrısı ile başvuran geriatrik hastalarda TKV'nin acil serviste prognozu ve mortaliteyi öngörmede yol gösterici bir parametre olarak kullanılabileceğini düşünüyoruz. ANAHTAR KELİMELER: Geriatrik hasta, karın ağrısı, TKV, viskozite