Hepatositlerde glikolipit metabolizmasının sirkadiyen ritim ile ilişkili mekanizmalar aracılığıyla incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ECENUR ÖZKUL ERDOĞAN
Danışman: Banu BAYRAM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, elajik asidin sirkadiyen ritim gen ekspresyonları üzerindeki düzenleyici etkilerini, karaciğer hastalıklarıyla ilişkili hücresel mekanizmalar çerçevesinde HepG2 hücre kültüründe in vitro olarak araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: İnsan hepatokarsinom hücre hattı kullanılarak, elajik asit (0-100 μM) ve glukozamin (0-50.000 μM) uygulamaları yapılmıştır. Hücre canlılığı MTT testi ile değerlendirilmiş, gen ekspresyonları qRT-PCR yöntemiyle analiz edilmiştir. Reaktif oksijen türleri düzeyleri, mitokondriyal membran potansiyeli ve glikoz alımı belirlenmiştir. Veriler tek yönlü ANOVA ile analiz edilmiştir. Bulgular: Elajik asitin IC50 değeri 25 µM olarak belirlenmiştir. Glukozamin uygulaması, BMAL1 (p 0,05). Glukozamin, reaktif oksijen türleri seviyelerini artırmış (p<0,0001), elajik asit bu artışı doza bağlı olarak baskılamıştır (p<0,0001). Glikoz alımında doza bağlı olarak artış görülmüştür (p<0,0001). Glukozaminle oluşturulan insülin dirençli hücrelerde ise 25 µM ve 50 µM elajik asit kombinasyonları glikoz alımını anlamlı şekilde azaltmıştır (p< 0,0001). Sonuç: Elajik asit, glukozamin ile oluşturulan metabolik stres koşullarında sirkadiyen ritimle ilişkili gen ekspresyonlarını düzenleyici bir etki göstermiştir. Reaktif oksijen türleri seviyelerindeki düşüş ve mitokondriyal membran potansiyelinde stabilite, elajik asidin hücresel fonksiyonlar üzerindeki koruyucu etkilerini desteklemektedir. Bu bulgular, elajik asidin metabolik bozuklukların tedavisinde potansiyel bir terapötik ajan olabileceğini göstermektedir.