Doktor ve hemşirelerin erişkin aşı konusunda farkındalık, bilgi, tutum ve davranışları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR TEPECİK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ONUR DİKMEN
Danışman: Hülya PARILDAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Aşılama,enfeksiyon hastalıklarına bağlı sakatlıkları ve ölümleri engelleyen etkili, güvenli ve ucuz bir yöntemdir. Hasta olduktan sonra tedavi etmek zordur ve sakatlıklara neden olabilir. Ancak aşılanmak, ölümcül ve sakatlık nedeni olan hastalıklara karşı korunma yöntemidir, hastalığın oluşmadan önce engellenmesini sağlar. Bizim amacımız, çalışma evrenimizdeki doktor ve hemşirelerin erişkin aşı konusundakifarkındalık, bilgi, tutum ve davranışlarını öğrenmek, eksiklikleri saptamaktır. Gereç ve Yöntem:Çalışmamız tanımlayıcı, kesitsel bir çalışmadır.Doktor ve hemşirelerin sosyodemografik özelliklerini, aşılar hakkında farkındalık, bilgi, tutum ve davranışlarını sorgulayan 23 sorudan oluşan anket; İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi dahili, cerrahi ve temel bilimlerde çalışan doktor ve hemşirelere yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. Toplam olarak 222 kişi çalışmaya dahil edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde bağımlı değişken olan erişkin dönemde aşı yaptırma durumu ile bağımsız değişkenlerin karşılaştırılmasında ki-kare testi kullanılmıştır. Dört gözlü tablolarda beklenen değerlerin beşin altında olduğu durumlarda Fisher kesin testi kullanılmıştır. Erişkin dönemde aşı yaptıran ve yaptırmayanların yaş ortalamalarının karşılaştırılmasında bağımsız gruplarda t testi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan kişilerin %76.6 ile çoğunluğunu kadınlar oluşturmaktaydı. Yaş ortalaması standart sapmayla beraber 30.95 ± 7.71 yıl idi. %86.5 ile en çok 25-44 yaş aralığında olduğu, %91,4'ün üniversite/yüksekokul mezunu, %50,5'inin bekar, %50'sinin evde 2 kişi olarak yaşamını sürdürdüğü ve %56,3'ünün gelir durumunun 5000 TL altında ve %23,9'unun kronik bir hastalığı olduğu, %18,5'inin sürekli ilaç kullandığı, %28,1'inin endokrin sistem hastalığı olduğu belirlenmişti. Araştırmaya katılan kişilerin %74,8'inin 18 yaş ve üzerinde herhangi bir aşı yaptırmış olup, bunların %30,2'sinin hepatit B, %30'unun tetanoz aşısı, %10,7'sinin hepatit A aşısı olduğu saptanmıştı. Aşı yaptıranların %60,4'ü doktor/eczacı önerisiyle, %15,4'ü kesici ve delici alet yaralanmasına maruz kalması nedeniyle, %15'i hamilelik nedeniyle, %5'i çevre önerisiyle aşı yaptırdığını belirtmişti. Katılımcıların aşılarla ilgili bilgilenme kaynaklarını değerlendirdiğimizde, %56,6 ile en sık doktor/eczacı'lar sonrasında %18,6 ile internet, %20,1 ile diğerkaynaklardan bilgi edindikleri saptanmıştı. Aşı yaptırmayan katılımcıların yaptırmama nedenleri olarak %44,6'sı gerekli olduğunu düşünmemeleri, %12,5'i doktor önermemesi nedeniyle aşı yaptırmadıklarını belirtmişti.Aşı olma durumu hiç sigara kullanmayanlarda %81,2 ile sigara kullanmayanlara oranlar daha yüksek bulunmuştur.Aşı yaptırma oranı doktorlarda %79,8 ile hemşirelerden %69,9 fazladır, ancak bu fark istatistiksel olarak anlamsızdı. Sonuç: Çalışma sonuçlarımıza göreT.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesindeçalışan doktor ve hemşirelerin aşılar konusundafarkındalığı, bilgi, tutum ve davranışları değerlendirilmiştir. Aşılanmayı eğitim dışında yaş, cinsiyet, eğitim, meslek, gelir durumu gibi bazı değişkenlerin etkilediği görülmüştür. Toplumun erişkin aşıları hakkında bilgilendirilmesi ve aşı uygulamalarının arttırılması açısından özellikle bilimsel çalışmaların arttırılması,doktor ve hemşirelere aralıklı olarak aşılama konusunda eğitimler verilmesi ve erişkin aşılamanın önemine medya, internet üzerinden dikkat çekilmesi gerekliliği olduğu sonucuna varılmıştır.