Kronik böbrek hastalığı olan altmış yaş ve üzeri hastalarda antikolinerjik ilaç yükü sıklığının incelenmesi ve klinik açıdan öneminin incelenmesi

MİKAİL DAĞ

Kronik böbrek hastalığı olan altmış yaş ve üzeri hastalarda antikolinerjik ilaç yükü sıklığının incelenmesi ve klinik açıdan öneminin incelenmesi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MİKAİL DAĞ

Danışman: Muhammet Cemal KIZILARSLANOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: KBH'sı olan, 60 yaş ve üzeri hastalarda ilaçlardan kaynaklanan antikolinerjik yük sıklığını ve bu yükün kognitif düzeye, yaşam kalitesine ve yaşam aktivitesine etkisini araştırmak amaçlanmıştır. Metod: Çalışmaya KBH'sı olan, 60 yaş ve üstü, 234 hasta dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, kronik hastalıkları ve ilaç kullanım öyküleri kaydedildi. Katılımcılara Mini-cog test, Katz günlük yaşam aktiviteleri ölçeği, European Quality of Life 5- Dimensions (EQ-5D-5L) yaşam kalitesi ölçeği uygulandı. Antikolinerjik kognitif yük (ACB) skalası kullanılarak antikolinerjik ilaç yükü hesaplandı. Bulgular: Katılımcıların [ortanca yaş 67 (60-89) yıl ve %52,6'ü kadın] %47'si en az bir antikolinerjik etkili ilaç kullanmaktaydı. Antikolinerjik ilaç kullanım sıklığının, Evre 4-5 KBH evresi olan hastalarda, evre 2-3 KBH evresi olanlara nazaran daha fazla olduğu görüldü (p=0,044). ACB skoru ile kullanılan ilaç sayısı arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü, orta düzeyde korelasyon olduğu tespit edildi (rho=0,342, p<0,001). ACB skorunun KAH, konjestif kalp yetmezliği ve ağız kuruluğu olanlarda daha fazla olabileceği gösterildi (sırasıyla; p=0,031, p=0,010 ve p=0,030). Antikolinerjik ilaç kullanan hastalarda öz bakım ve olağan aktivite konusunda bozukluk olabileceği anlaşıldı (sırasıyla; borderline significance, p=0,074, p=0,091). Kabızlık şikâyeti olanlarda (borderline significance, p=0,098) ve Mini-Cog testi anormal olanlarda (borderline significance, p=0,058) ACB skoru daha yüksekti. Sonuç: Çalışmamızda KBH'lı hastalarda antikolinerjik ilaç yükü maruziyetinin fazla olabileceği, kognitif fonksiyon ve yaşam kalitesini etkileyebileceği tespit edilmiştir.